ÌeÞxoËWåU oÖpwËZêw x§Zyt ipwjÖ˦k ekgZêy xgËmðk gÙp£i MYpZøwKwky ÑþñkmwoK

oÖgÛZ xgmðwo

            x§Zyt ipwjÖ˦k ek nwËUk bmËK KxiDxdÄ NwZK Ggv oºgZ: xgËmðk gÙp£i  MYpZøwKwky xpËoËg cyKÚZ BËëbwËdxmtwk eÞw£ßd ËeÞxoËWëU oÖpwËZêw byNê ÌkwM ÌhwËMk ek oóeÞxZ RwKwZêwk GKxU pwoewZwËl iwkw ÌMËQd„ iÙZ×øKwËl Zwk gto pËtxQl 86 gQk„ xgËmðk gÙp£i iÖoxli RdovLøwk kwÄÛ BËëbwËdxmtwt Uwdw 32 gQk oÖpwËZêw qiZwt AxcxÅZ xQËld„ ÑþñkwPwky, ÌþñâQwPwk, gøx£ßþñwcydZw I MYZìè pddKwky Ggv oËgwêexk MYpZøwKwky xpËoËg xPxpßZ xQËld„ AekxbËK oÖpwËZwê  ’ÌiNw oÖlZwd’ xpËoËgI exkxPxZ lwh KËkxQËld„ ÌbËmk AaêÐdxZK ÌPpwkw ewËùU Ìbgwk dwËi Ìl#piwdËgk hÔxiKw ewld KkËZ xMËt ÌKwdkKËik MYZwxìèK kyxZdyxZk gwlwB kwËLdxd„ Zwk okKwËkk KwËRk xgkØ˦ ÌKwdkKi iÙbÖ eÞxZgwbI oÖpwËZêw opø KËkdxd„ ÂkØËZB Zw KËVwkhwËg bid KËkËQd„

       ÌbËmk eÞKÚxZK oóebËK KwËR lwxMËtËQd xdËRk exkgwk, KwËQk ÌlwK, AwZôyt exkRd, Ìodwgwxpdyk eÞai owxkk gøx£ß, NxdÄ xmùeexZ I gøgowtyËbk xg£mwlyËZ exkYZ KkËZ„ ÌbËmk Awibwdy I k®wdy gwxdRø ogUwB xdtìèY KkËZw Gkw„ oÖpwËZêwk mwoËdk xZd jÖM cËk Gkw GhwËgB f×Ël Ìf^Ëe  DËVËQ„ ÌbËmk owiwxRK I AaêÐdxZK Aowiø eÞKU pËt ÌbLw Ìbt„ bwxkbÛ ÌgËr jwt„ Ìbmyt iÖbÛw kØxek iÔlø 80 mZwvm eËr jwt„ GËKk ek GK ÌKwóewdy ÌbDxltw pËZ awËK„ xgËbmy  FËdk exkiwd xMËt bwrwt 78 xgxltd Wlwk„ fËl ÌbËmk AaêÐdxZK Agþÿw UwliwUwl Agþÿwk iÖËL eËr„

        oÖpwËZêwk Q’t eÖ¢-Kdøw ÌbËmk oóeb xdËt xQxdxixd ÌLlwt KÚLøwxZ ARêd KËk„ K×LøwxZ ARêd KËkËQd oÖpwËZêw xdËRI„ ÌbËmk Aaê, oóex£, xmùeKlw, Al‰wk ÌRU xgiwdop oÖpwËZêw exkgwËkk AwdÖiwxdK oóeËbk exkiwd 15 xgxltd WlwËkk DeËk GËo bwrwt„ orK, xdiêwd, orK exkgpd, ÌUxlËfwd ÌKwóewdy, ÌUxlxhmd ÌýUmd, ovgwbe¢ exkPwldw, GtwklwBdo, ÌpwËUl, gøwvK, xmùe GidxK ovgwb owixtKy GKËPxUtwhwËg exkPwldw I xdtìèd KkËZw oÖpwËZêw exkgwk„ kwÄÛovËNk WÛwM Gøw« ¢ßwBi AxfËok Zaø iËZ 35 xgxltd Wlwk dMb okKwky Aaê oÖpwËZêw xgËbËm ewPwk KËkËQd„ qiZwP×øZ pgwk ek oÖpwËZêwk xgkØ˦ 1.5 xgxltd Wlwk okKwky Aaê ZokØËek iwilw bwËtk KËk okKwk„ Zwk KxdÅ eÖ¢ Uxi oÖpwËZêw dwËi oÖexkxPZ„ ÌbËm Zwk bweU xQl KùedwZyZ„ ÌKwxU ÌKwxU WlwËkk Rxi ÌKdwËgPwk ÌKËl‰wky iwilwt 2002 owËl GK xgPwkK ZwËK 15 gQËkk Kwkwb¡ Ìbt„ GËZ ÌqËe xMËt ÌoB xgPwkKËKB LÖËdk xdËbêm Ìbt Uxi„

         AËdËK gËld, Ìj eËa oÖpwËZêw qiZw bLl KËkËQd, ZwËZ xbËdk ek xbd AwkI qiZw Kkwtw£ Kkwk AwKwáLw Zwk gwrËZB awËK„ 1965 owËl ÌodweÞcwd awKwk oit eÞai kwÄÛexZ oÖKYêËK pxVËt k£ßw£ß owixkK AhÖø¤wËdk eËa oÖpwËZêw qiZw bLl KËkd„ qiZw bLËlk Ìdeaø eUhÔxi xpËoËg ZwkB AdÖMZ xKQÖ RÖxdtk Ìodw Axfowk, eÞai owxkk bÖ’Rd ÌRdwËklËK ’65 owËlk 30Ìm ÌoËïU¹k AepkËYk ek pZøw KËk„ GB NUdw KxiDxdÄËbk okKwk xgËkwcy nrjìè gËl eÞPwk PwlwËdw pt„ Ggv NUdwxU KxiDxdÄËbk Dek PwxeËt xbËt gøweK ckewKr ÂkØ pËt jwt„ PlËZ awËK GËKk ek GK KxiDxdÄ pZøw„ Ìodwgwxpdy I KËtKxU ciêyt ÌMwÅy G KwËR ÌdËi eËr„ owiÛwRøgwby ekwmx£ß BËëbwËdxmtwk KxiDxdÅ ewxUêk gwQwB Kkw ÌdZw I KiyêËbk GK byNê ZwxlKw Ìodwgwxpdyk pwËZ Z×Ël Ìbt„ ZwxlKw AdÖjwty ÌgËQ Ìoog ËdZwKiêyËbk LÖd Kkw pt„ ÌMwUw ÌbmRÖËr GB pZøw Axhjwd ÂkØ pt„    

         ÌbËmk ogê¢ xgxhdí GlwKw ÌaËK Z×Ël GËd pZøw Kkw pËZ awËK„ GlwKwk ek GlwKwt eÞxZ kwËZ A¬KwËk ÌL^wrw MYKgk oKwËlk ÌkwËb ÌhËo DËVËQ„ iwdÖn hËt, ¢wËo xmDËk DËVxQËld„ icø Rwhw ÌaËK ÂkØ KËk gwxl§ye, oÖiw¢w ÌaËK eÞZøìæ xZËiwËkk MÞwi ogê¢B lwl pËt xMËtxQl KxiDxdÄËbk kˣ߄ lq lq KxiDxdÄËbk pZøw Kkw pËtxQl„ AËdËKk iËZ GB ovLøw bm lq gw ZwkI Ìgxm„ GB Axhjwd PËl 1965 owl ÌaËK 1968 owl Agxc„ jwËbk pZøw Kkw pËtËQ, ÌoB exkgwËkk ÌlwKRd AwRI ÌKwËdw oÖxgPwk ewtxd„ AËdKËK exkgwËkk owiËd pZøw Kkw pËtËQ„ AwRI Ìoog exkgwËkk ÌlwKRd jìèdw I AwZˉ xbd KwUwd„

       ÂcÖ KxiDxdÄ xdcd dt, eweÖtw I BýU xZËiwËk þñwcydZw ovMÞwi biËdI oÖpwËZêwk Ìodwgwxpdy xZd lq iwdÖnËK pZøw KËkËQ„ GZ pZøwKwË¡k ekI GB bÖxU §yËek iwdÖËnk þñwcydZw ËVKwËdw jwtxd„

       oÖpwËZêw xZd bmK cËk GKâQ¢ qiZw ÌhwM KËkËQd„ Zwk xdRþñ kwRÐdxZK bl ÌMwlKwk ewxUêk iwcøËi xZxd Zwk GKâQ¢ qiZwËK Ìbmit QxrËt Ìbgwk ÌPÄw KËkËQd„ Zwk ÌþñâQwPwËk eÞhwxgZ xQl Zwk bl ÌMwlKwk ewxUê„ Kiêykw Zwk iËZwB AwPkY KkZ„ Q’gwk xZxd ËeÞxoËWëU xdgêwxPZ pd, Ggv Zw xgdw eÞxZ§x¬Zwt„ ÌMwlKwk ewxUê Adø ÌKwd eÞxZ§x¬ËK Zwk xgkØ˦ bwrwËZ Ìbtxd„ xKìç 1998 owlxU xQl oÖpwËZêwk Rdø bÖ:oit„ ËbËmk AaêdyxZk ovKU, owiwxRK ovKU, kwRÐdxZK ovKU og xixlËt gøweK MYAoËìæwn ÌbLw xbl oÖpwËZêwk xgkØ˦„ GB Agþÿw oÖpwËZêwËK UwliwUwl KËk Z×lËlw„ GB MYxgËqwh orK, Rdeb, KËlR, xgmðxgbøwlt ogê¢ QxrËt erËlw„ Qw¢ RdZwk xgËqwËh ÌlxlËt Ìbtw pt eÖxlm I ÌodwgwxpdyËK„ GËbk xpvowZôK pwŠwiw, Ìodwgwxpdy I eÖxlËmk †xlËZ xgËqwËh bwgy DVËlw- oÖpwËZêwk ebZøwM PwB„ AgËmËn 1998 owËlB gwcø pËld Ìl#piwdg oÖpwËZêw dxZþñyKwk KkËZ„ ebZøwM KkËld oÖpwËZêw„

         MZ 20Ëm RwdÖtwky oÖpwËZêwk iÙZ×ø pËtËQ„ Agowd pËtËQ GKxU KwËlw AcøwËtk„ xKìç GK KwËlw AcøwËtk Agowd pËlI BËëbwËdxmtwk RdMËYk hwËMøk ÌKwd exkgZêd AwRI ptxd„ AwRI ÌoB KwËlw AcøwËtk ÌeÞZwZôwB BËëbwËdxmtwk RdMYËK Zwrw KËk ÌgrwËâQ„ ZwB xgËmðk AdøZi MYpZøwKwky NwZËKk iÙZ×øËZ kwÄÛ owZ xbËdk ÌmwK ewlËdk ÌNwnYw Ìbt„ KwkY oÖpwËZêwk iËZwB GËbk ÌeQËdI xgËmðk iwdgwxcKwËkk I MYZËìèk iÖËLwm ekw ekwmx£ß GB ÌMwÅyËK eÙÅËewnKZw I ibb xbËt jwËâQ„ Gkw pZøw I iwdgwxcKwk láNËdk AekwËc xiloxgPËK AwìæRêwxZK AwbwlËZ xgPwËkk bwgyËZ Rwd KgÖl KËk„ xKìç xPxlk xeËdwËPU xKvgw oÖpwËZêwk MYpZøwËK iwdgwxcKwk láNËdk Aekwc iËd KËkdw„  ZwkekI glw jwt owqy pËt kBËlw iwdgZw, iwdgwxcKwk, MYpZøw, ÐþñkmwoËdk KwËlw xbd†xl, jw BxZpwËok ewZw ÌaËK ÌKD iÖQËZ ewkËg dw„