15B AwMÄ ÌmwK dt, eÛxZËmwc xbgo

Ìglwl ÌgM

þñwxcd gwvlwÌbËmk RdôKaw AwoËl gwOwly RwxZk oÖbyNê ÌmwKMwawk xKQ× Acøwt iw¢„ xKìç gwOwly RwxZk ovMÛwi I gykËZòk ÌM#kg GZ Ìgxm Ìj ÌmwK QwxeËt gZêiwd RygËdk AekwËRt xRRygynwUwB eÛcwd pËt DËV„ H oZøUw jwkw DËeqw KËkd, Zw^kw iËd KkËZB ewËkd Ìj gwOwly GKxU AwZòxgþôÚZ RwxZ„ xKìç BxZpwËok oZøUw xhdí„ BxZpwo gËl oÖËjwM ÌeËlB gwOwly Zwk ÌmwËKk eÛKwm NxUËtËQ mx£ßËZ, eÛxZgwb Gid xK eÛxZËmwËc„

gÙxUm KZÚK gŠËbm bLËlk KËtK gQËkk iËcø bÖxhêËq ZLdKwk RdovLøwk xZd-PZ×aêwvm iÙZø×gkd KËkxQl„ eÛwt GKB ÌmwKoìæ® oiËt h×xik xPkþÿwty gËëbwgËþæk iwcøËi eÛh×h£ß Rxibwk ÌmÛdy oÙxÄ KËk gÙxUm-eÛh×kw owcwkd gwOwlyËK þñRwxZ ÌmwnËKk ebwdZ KËk Ìbt„ BxZiËcø q×bÛovLøK gÙxUm mwoK xgmwl hwkZgËnê xdËRËbk AwxceZø AeÛxZpZ kwLwk fxëb xpowËg ciêËK kwRÐdxZK pwxZtwk gwdwgwk ÌK#ml AwxgûKwk I eÛËtwM KËk„ GB Dhtxgc KwkËd, RwxZMZ ÑPZdø gw mx£ß xdËt ÌRËM IVwk Rdø gwOwlyËK ZwkeËk eÛwt Ìowtw m' gQk AËeqw KkËZ pËtxQl„ Ddxgvm mZw²yk ÌmnxbËK  BvËkxR xmxqZ mÉËk icøxg£ RwxZþñ£òwk mx£ß I oºwgdw oóðˬ oËPZd pËt DVËl, gÙxUm ÌUk ÌeËt jwt„ Zwkw ciêwþè eÛËtwËMk iwcøËi xpëbÖ I iÖoliwd ovLøwMxkÅZwk xhx£ËZ gŠËbmËK x§Lx«Z Kkwk ÌNwnYw Ìbt„ gŠ hËŠk xgkØ˦ AwËëbwlËdk icøxbËt GB eÛai AwcÖxdK ciêxdkËeq gwOwly RwZytZwgwËbk eÛKwm NËU„

gwOwly RwZytZwgwb jZB mx£ßmwly pxâQl, gÙxUm-ekwcydZw ZZB exkZøRø pËt DVxQl„ gwOwly jÖgËKkw ¢ßim: owiÛRøgwËbk xgkØ˦ Aþè I Ìgwiw pwËZ Z×Ël xdxâQl„ GkB xgeËq gÙxUm KÓUdyxZ owóebwxtKZwËK AwËkw gøweKhwËg gøgpwËkk nrjìèËK DoËK xbËZ awËK„ exkYwËi ÂkØ pt htwgp owieÛbwxtK oxpvoZw„ cËiêk dwËi xpëbÖ iÖoliwd ekþeËkk pZøwjËš ÌiËZ IËV„ 1946 oËd ÌKwlKwZwk bwŠw I eËkk gQk ÌbmxghwËMk KwkËd RdôþÿwËdk xhËUiwxU ZøwËMk eÛw~wËl LÖdwLÖxd, AxMíovËjwM I lÖUZkwËRk fËl Ìj ÌmwK, Ì¢ßwc I NÙYw xpëbÖiÖoxli gwOwlyk id AwâQdí KËkxQl, Zwk ÌRk GLËdw PlËQ exúPi gŠ, xgpwk, Awowi I gwvlwËbËm„ ÌoxbËdk lq lq AwZòytþñRËdk  iÙZø×-ÌmwK, opwt-oóex£ pwkwdk jwZdw, ZLd RwZyt AÐdËKøk KwkËd mx£ßËZ kÕewìæxkZ pËZ ewËkxd„

owieÛbwxtK kwÄÝ ewxKþæwËdk eÖËkw AwilUwB ÌmwK, bÖ:L, KÄ, Aeiwd I gédwk icø xbËt ÌKËUËQ gwOwlyk„ Lwerw ÌRËl MkyËgk iÖx£ßKwiy xdkþè ÌdZw-KiêyËbk †xl KËk ÌiËkËQ eÖxlm, Zwk ÌKwd eÛxZgwb ptxd; eÛxZËmwc Ìdgwk RËdøI ÌKD GxMËt AwËoxd iÖoxli gwvlwt„ xKìç cyËk cyËk xbd gblwËZ awËK„ 1952 oËd 'hwnw AwËëbwlËd KËtKRd gwOwly jÖgËKk pZøw ÌmwËKk Ìj Sr Z×ËlxQl, ZwËZB gwOwly RwZytZwgwb eÛwt kwZwkwxZ eÛxZxÅZ pËt jwt„ gwtwdí owËlk ÌmwK mx£ßËZ kÕewìæxkZ pËt ÌMËl, gwOwly RwxZ xpowËg Awk KLËdw ÌeQËd ZwKwtxd„ 1952 ÌaËK 1971 ejêìæ oiËt þñwxcKwk I MdZìè eÛxZÅwk Axgkwi ovMÛwËik icøxbËt gwOwxl RwZytZwgwb AekwËRt eÛxZÅwËd exkYZ pt„ G ¢ßwxìæKwËl Sr-RËlwâQòwo, gdøw, ipwiwkyËZ AxþæZò I cµvËok iÖËLwiÖxL pËl gwOwlykw ewxKþæwdy mwoK†xÅk opwdÖhÓxZ I owpwjø-opËjwxMZw ewtxd„ ZwB Ì¢ßwËc f×^Ëo DËV xdËRËbk HKøg¦ mx£ßk o¬wd KkËZ awËK„ 1971 oËd ''NËk NËk bÔMê'' MËr DVl; gwOwlyk RwZyt HKø gŠg¬×k ZRêdyk mynêxgëbÖËZ AwdxgK mx£ßk iZ Riw pl„ 1970 Gk eÛlt‰ky NÔxYêSËr Ah×ZeÔgê iÙZø× I cµvËok ÌmwK 1971 oËdk þñwxcdZw jÖ˦ AdøkKi iÙZø× I cµvËok Ìpwxl ËLlwt xiËm jwt„ ÌmwK, pZwmw, pydidøZw, KweÖkØnZw, AKiêdøZw, xdû¢ßytZw, ekxdhêkZw BZøwxb 'KewËlk xlLd'†xlËK RwZyt m¢ØËbk ovËM GKovËM xdcd KËk Ìbt gwOwly„ oKËlk by® eÛZøwmw pl : þñwcyd gwvlwËbËm NËk NËk ÌjLwËd bÖMê xQl, ÌoLwËdB AwKwm f×^Ër bw^rwËg þñwxcdZwk xidwk, RËd RËd RdZw pËg þñwxcdZwk kqwgÖpø; xPkZËk ÌKËU jwËg ÌmwK, pZwmw, pydidøZw, þñwaêekZw, owieÛbwxtKZw I ciêw¬Zwk mZw²y-oxéZ A¬Kwk†xl„

pVwu Awow þñwxcdZwk Ddôwbdwt Ddô£ß pËt KwËkw xdËbêËmk AËeqw dw KËkB eÛËZøK gwOwly Zwk Aw¢ßiY I AwZòkqwk Agþÿwd ÌQËr kwþæwt ÌgxkËt eËr „ GB oÖËjwËM GKw£Ëkk ekwxRZ m¢Økw 15B AwMÄ kwËZk A¬KwËk gwvlwËbm eÖdêbLl KËk Ìdt„ m¢Økw ZwËbk ÌeQËdk ekwmx£ßk opËjwxMZwt Aw¢ßiY I bLl Ggv Ìo bLl þÿwtyKkËd gøweK I oÔqô Gid og gwþæg I Zwx£òK gøgþÿw xdËtxQl Ìj, AwRËKk GBxbd ejêìæ gwOwly RwdËZI ewËkxd ZwËbk kwËÄÝk xdtìèY ZwËbk pwËZ ÌdB„ oexkgwËk gŠg¬×k Ggv ÌRlLwdwt þñwxcdZwk eÛcwd ÌdZwËbk pZøwKw« dÙmvoZw, ggêkZw I xRNwvowt iwdgRwxZk Klˉk BxZpwËo xgkl pËlI dgøbLlbwkËbk AZøwcÖxdK ÌMwËtëbw-gøgþÿwedwk KwkËd gwOwly ÌmwK eÛKwm Z bÔËkk Kaw, hwlhwËg ÌUk ÌeËZI byNê oit Ìdt„ gÉxbd G eÛmí ÌZwlwI jwtxd H og pZøwKwË«k xgPwk g¬ kwLwk Aohø AwBdUw Kkw pËtxQl ÌKd„ byNêKwl eËk GKw£Ëkk AdøZi m¢Ø RwiwËZ Bolwxi KxVdhwËg Awgwk xmKr ÌMËr goËl Ggv mwoKËbk pwËZ gÙxUËmk ciêwþè kwRbË« exkYZ pËl, GLd  xbgwËlwËKk iZ eÛKwm pËt eËrËQ Ìj AwRËKk gwvlwËbËmk exkxþÿxZ GKw£Ëkk xixlZ- m¢ØkwB AZøìæ exkKxùeZhwËg oÙxÄ KËkËQ„

gŠg¬× pZøw ekgZêy MZ 32 gQËk ÌbmxUËZ AxgKl ewxKþæwdy Rwiwdw Ìfku GËoxQl„ eËkwq owixkK mwod, dMí owieÛbwxtKZw I ciê¬Zw ÌKgl ÌPËeB gËoxd, Zwk þñyKÚxZ, oiaêd Gid xK AdÖËeÛkYwI AwËo ÌoB ekwmx£ßk KwQ ÌaËK jwkw AwiwËbk þñwxcdZwk ÌKgl xgËkwcyZwB KËkxd, o®i Ìd#gpËkk ÉixK xbËZI KoÖk KËkxd„ MZ 32 gQËk gwvlwËbËm pZøw I Kø×k kwRdyxZ PwlÖ pËtËQ, Ìi#lgwby mkytw-mwod eÛgZêËdk ÑgeöxgK lËqø oKl ÌoøK×lwk eÛxZÅwd exkKxùeZhwËg cµvo Kkw pËtËQ„ BâQwKÚZhwËg bÔdêyxZ GidhwËg QrwËdw pËtËQ Ìj jwËZ iwdÖn iËd KËk RwiwËZ Bolwi I Awdødø BolwxiK bËlk ou iwdÖnËbk §wkw Awlöwk AwBd PwlÖ dw pItw ejêìæ Ìbm I RdMËdk iÖx£ß pËg dw„ BxZiËcø ÌoøK×lwk gøwx£ß I eÛxZÅwd cµvËok Rdø pZøw I Ìgwiw pwilwk AwMÛwoy gøgþÿwoiÔp kwÄÝyt Q¢âQwtwt Ìdtw pËtËQ gwkóðwk„ owieÛxZK KwËl qiZwoyd þñxdgêwxPZ mwoKËbk dwdwRËdk Dx£ß I AwPkd ÌaËK iËd pËâQ 1975 oËd gŠg¬×k pZøwKwË«k lqøoiÔp eÔËkw pËZ Awk gwKy ÌdB„  AwMwiy xdgêwPËdk iwcøËi RwiwËZ Bolwxi I Zwk opËjwMy mx£ß†xl xPkþÿwty pËlB gwvlwËbm 1905 Gk iÖoxli gwvlwk AwxbkÕËe eÛxZxÅZ pËt jwËg Ggv xPkZËk xiaøw pËt jwËg 1952 ÌZËK 1971 Gk iÖx£ß ovMÛwËik BxZpwo„ 

oieÛxZ xoAwBËtk eÛKwxmZ bxlËl  eÛKwm ÌeËtËQ Ìj gŠg¬×B GKw£Ëkk 26Ìm iwPê þñwxcdZwk ÌNwndw xbËtËQd„ AZGg xRtwDk kpiwdËK dKl ÌdZw gwdwËdwk oKl eÛËPÄw pwoøûeb pËt eËrËQ„ MZ 32 gQËkk NUdwgly, eÛPwxkZ Z£ò I Zaøwgly xiaøwk kwRZò eÛiwxdZ pItwt, ÌoK×lwk gwOwly mx£ß†xlËZ eÖd:RêMkËYk ÌRwtwk Awowk oºwgdw ÌbLw xbËtËQ„

ciêxdkËeq, MdZwxìèK I oiwRZwxìèK gwvlwËbm e^Pw£Ëk eÖd:-X×ËK erw m¢ØËbk opø pgwk Kaw dt„ gZêiwd AwìæRêwxZK exkËgm-exkxþÿxZk KwkËd Zwkw okwoxk Aw¢ßiËdI ÌjËZ ewkËgdw„ GiZ Agþÿwt opwgþÿwdB pËg ZwËbk gZêiwd AwZòkqw I hxgnøZ Aw¢ßiËYk ÌK#ml„ ZwB gŠg¬×ËK RwxZk xeZw xpowËg þñyKÚxZ xbËZ ZwËbk GLd Awex£ awKËgdw„ Gk AwËkw GKxU Kwkd GB Ìj gZêiwd eÙxagyk Axcmðk-kwÄÝxUk iËZk gwBËk xMËt okKwkI ciêêxhx£K kwRdyxZ g¬ KkËgdw„ oÖZkwv þñwxcdZwk m¢ RwiwZyËbk hËtk ÌKwd Kwkd dwB„ ÌK#mly gËlB RwiwZ PwBËg gŠg¬×k þñyKÚxZ Ggv RwZyt ÌmwKxbgo„ Awiwk m¢ØB jxb ÌmwKwZê pt, eÛxZËmwc Ìdg ÌKwd jÖx£ßËZ„ ZwËbk GB K×xºkwmÛØ oóeËKê oKlËK owgcwd awKËZ pËg„ dwdw pZøwKwË«k iwcøËi Zwkw exkÆwk RwxdËt xbËtËQ gwvlwËbËm MdZìè I ciêxdkËeqZwk ÌKwd þÿwd ÌdB„ G Agþÿwt gŠg¬×k pZøwKwË«k xbdxUËK ÌmwK xbgo ÌNwnYw Kkw pËl ZwËZ oiaêd xbËt RwiwZ Zwk eÛweø mwxþæ ÌaËK ewk ÌeËt jwËg„ þñwxcdZwk m¢ØËbk qiw Kkw jwtdw„ ZwB GKw£Ëkk þñwxcdZw eÖdkئwËk eÛËtwRd 15B AwMËÄk m¢ØËbk oóeÔdê DËâQb„ 15B AwMÄ xdËt Kwdíw-xglwe AqiZw, bÔgêlZwk hwnw; ovMÛwiy gwOwlyËK Zw iwdwt dw„