eÛËfok BDdÔËok kwRdyxZ ?

Ìglwl ÌgM

xoDl mwxìæ-eÖkÆwk MÛpËdk DË¥Ëmø jw¢wk eÛw~wËl XwKw xgiwdgëbËk owvgwxbKËbk ovËM Kawk xeËV Kaw Kaw glËZ xMËt GK ejêwËt xgmðËdZw, mwxìæk Rdø ÌdwËgl Rty eÛËfok BDdÔo gËlËQd, eÛËtwRËd kwRÐdxZK bl MVd KkËgd„ eÛËfok BDdÔËok G iìæËgø pVwu Ìf^Ëe IVw AwiwËbk MdiwcøËi Z×iÖl gwËKøwâQòwo ÂkØ pËtËQ„ bÖGKRd gøaê kwRdyxZK þñhwgMZ MwËtk Swl xixUËt Kaw glËZI QwËrd xd„

gwløKwl ÌaËK eÛËfok BDdÔËok ovËM NxdÅ owxdøËcøk KwkËd Zw^k oóðˬ Awiwk Ìj cwkdw Zwk xhx£ËZ glËZ ewxk, owbw cgcËg ÌUxglKõËak Dek GK xgëbÖ ÌMwmzÌZk oÖkØtw erwk G bÖNêUdw xdËt GZ pwDKwD RwxZk gZêiwd ovKUKwËl AwiwËbk RwZyt ipwdwtK, xgmðËdZw eÛËfok BDdÔo xKvgw bwxtZòmyl kwRdyxZK gw Adø oKËlk Rdø GKwgËkB AdxhËeÛZ„

BDdÔo gøx£ßxU ÌK GKaw RwËd dw Gid GKRd iwdÖnI AwR gwvlwËbËm dwB„ xKìç BDdÔo xK GxU ogwk Rwdwk Kaw dt„ jwkw oiowixtK RwZyt I AwìæRêwxZK dwdw xgnËt hwËgd Ggv ÌbËmk I xgËmðk iwdÖËnk KløwYxPìæwt oit Ìbd Zw^kw eÛËfok BDdÔoËK AaêÐdxZK, owiwxRK, kwRÐdxZK xgxhdí eÛwxZÅwxdK AwxŠËK ÌbËLd Ggv iÔløwtd KËkd„ GËZ eÛËfok BDdÔËok KiêjËšk dwdw hwliëb DËV AwËo„ MÛwiyd gøwvK Gk fËl AwËkw DeKÚZ pt„ BDdÔËok RygËdk pwRwk pwRwk g£ßÚZw, Ìoxidwk, ItwKêoe, ÑgVK-AwËlwPdw, ovgwb-owqwuKwËk iÔlZ: Awikw xPìæwgyb, MËgnK, ovMVK, eÛmwoK, Kiêgyk, MdiwdÖËnk hwËMøwdítËd AMÛMwiy ÌdZw BDdÔoËK ÌbLËZ ewB„ Awikw ÌbLËZ ewB Gid GKRd oiwRxgšwdyËK xjxd Zw^k þñËeík cd MÛwiyd gøwvKËK oKl kKi SrS™w ÌaËK GKËkwLw ÑbËZøk iZ AwMËl ÌkËL exkxPxZk xmLËk Ìe#^ËQ xbËtËQd„ ZwRipl oóðˬ AwiwËbk eÛai ÌdwËgl Rty kgyëbÛdwa gËlËQd, 'ZwRipËlk ewak ÌbËLQ, ÌbxLtwQ xK Zwk eÛwd, AìæËk Zwk iiZwR dwky, gwxpËkËZ mwRwpwd' Aaêwu ZwRipËlk þÿweZø iwdÖËnk ÌPwËL eËr AwËM, Gk xdiêwËdk AdÖËeÛkYw Ìj 'iwdxgK ÌeÛi' G oZøxUk ÌLw^R ogwB KËk dw„ ZwRipl Ìjid oiÛwU mwRwpwËdk MÛiyd gøwvKI ÌZixd BDdÔËok xdR pwËZ Mrw dt„ G†xl MrËZ Kiêy iwdÖn ÌXËlËQ eÛxZhw Ggv KËVwk mÛËik Nwi„ xKìç G xgeÖl KiêKw« 'AdÖËeÛkYw' dwiK Ìj q×bÛ xgëbÖxUk Dek b«wtiwd ÌoxUB pËâQ Awol„ ÌoLwËdB lylwxtZ awËK iwdgËeÛËik †s kpoø„

nÅ ÌmÛdyËZ AwiwËbk exkPt„ mwìæ, cykxþÿk, eÛLk Ìicw„ gÙx£ ÌeËtxQËld„ KËlxRËtU Æ×Ël 7i ÌmÛdyËZ hxZê Aaêwu gwlK KwËl D£ydê pgwk ek ÌaËK DejÖ£ß xmqw I owiwxRK exkËgËm Awikw AwiwËbk xhZËk ÌgËr DVw dwdw mx£ßk o¬wd ÌeËZ awxK„ Ìo†xlk lwld I xdtìèd Awikw xdËRkwB KkËZ awxK„ ewxKþæwËdk RËdôk eÛai bmËK AwiwËbk PwkewËm eaxdËbêm Gid xK Duowp Ìbgwk jËaÄ iwdÖn dw awKËlI gwcw Ìbgwk ÌKD xQl dw„ fËl AwiwËbk RygËdk ÂkØËZ AwikwB jw¢y Ggv AwikwB Kw«wky xQlwi„ AwiwËbk GB þñwxcd ÌgËr DVwk GKiw¢ þñ-AwËkwxeZ xdtìèY xQl GB Ìj Awikw ÌKD KLËdw AwiwËbk gt:ËRÅø I xmqKËbk ÌKwdhwËgB iËdwKÄ Ìbg dw„ gwlK-gto gm Kkwk opR mZê Ìþíp Ggv Awdëb bwd„ AwiwËbk gt:ËRÅøkw oºgZ: gvmekóekwt Zw RwdËZd„ IxbËK, ÌgËr DVwk Rdø xdËRkw Ddô×L xQlwi, exkËgm xQl AdÖKÓl, eÛZøwmweÔdê„ ZwB MwËQk Pwkw, pxkY mwgËKk iZ Awikw gr pxâQlwi þñwcyd Ggv eÛwdgìæ„ GB þñwhwxgK cwkwt BDdÔo AÄi ÌmÛdy ÌaËK Abøwgxc AwiwËbk ÌdZw xVK Ìjd AkËYøk oÖDâP xgmwl gÙq xKvgw bËlk ogêgÙpu mx£ßmwly xovp„

BDdÔoËbk eÖkØnwdÖ¢ßxiK þñËdêk gøgowt„ þñdê-Al‰wËkk gøowËtk GKiw¢ iÔlcd oZZw Ggv xgmðwoËjwMøZw„ H ÌqË¢ H exkgwËkk oÖdwi xKvgbìæy ZÓlø Ggv GLd ejêìæ Zw þñdêwqËk xlxLZ AwËQ„ iwdgoiwËRk ogêËmÛÅ oóeb H oZZw I xgmðwoËjwMøZwk Duo xQl H exkgwËk oÖbyNêKwl cËk xgkwxRZ opR ciêyt HxZpø ÌjLwËd iwdÖËnk ijêwbw xQl ogËPËt †kØZòeÔdê„ iwdÖËn iwdÖËn ÌKwd ÌhbwËhb dwB„ kwRw-gwbmw, fxKk-xioKyd GK KwZwËk bw^rwt Kwkd Awlöwp'k KwËQ oKËlk oiwd ijêwbw„ gx…kpwËUk pwRy dRÖxitw oËëok ÌhZËkk xbËK BDdÔoËbk Ìj erw I AwœwNk xQl ZwËZ jZ gr ÌipiwdB ÌjZ Zwk AwìæxkK Aweøwtd pËZw GKB Ìglw-xgÆ×U Awk Pw xbËt „ gwxrk xS-PwKk, ÌbwKwËdk KiêPwky, BDdÔËok hwBËgwd, Awikw g¬×gw¬gkw oKËlk oiwd ijêwbw„ MdZËìèk pwËZdwËZ xmqw BDdÔo lwh KËkËQ exkgwËk Ggv eÛËtwM KËkËQ xdËRk RygËd oKl þæËk ogêxgc AwPkËd AËdKUw AhøwËok iZ„ cdÐgnËiøk KwkËd iwdÖËnk iËd Ìj oiþæ dyP iËdwgÙx£ Ìjid Apv‰wk, bwxºKZw xKvgw Cnêw, pydidøZwËgwc xdËRk ARwËìæ X×ËK eËr, ZLdKwk xbËd ZwËbk odôwdRdK þñwâQËìbøk KwkËd BDdÔoËK H eÛKwËkk ÌKwd iËdwgÙx£ þemê KkËZ ewËkxd„ fËl BDdÔËok RygËdk ÂkØUwB pËtËQ AwdëbËlwËK, iŠlwËlwËK ¢ßim: D¦êjw¢wt„ H Rygd eËak ewËat šwd, PwxlKw mx£ß oÙRdmylZw„

BDdÔËok PxkË¢ xgkwxRZ ÌdZÚËZòk þñwhwxgK †Ywgly ÆwDxUvk dwdw PøwËlË™k iwcøËi PiuKwk KËk xgKxmZ pËtxQl„ AÄi ÌmÛdyËZ erw Agþÿwt KwdwWwt Ggv eËk iøwxUÝK  ewËmk ek xfxlewBËd ÆwDU xgmð Rwóð×kyËZ ÌjwMbwËdk AxhšZw ZwËK AxZ opËR AwiwËbk iwawk AËdK IeËk xdËt jwt„ ÌoB 14 gQk gtËo KwdwWw ÌaËK ÌlLw GKxU xPxVËZ iwZÚhÓxik eÛxZ Zwk Aowcwkd  iiËZòk exkPt gÉ AwËM Awikw ÌeËtxQ„ BDdÔo xlËLxQl, ''pwZyk ÌeËUk dyËP gËo pwZy ÌbLw jwt dw„ ÌZixd ÌbËmk xhZËk gËo ÌbmËK Rwdw jwtdw; ÌbmËK RwdËZ pËl ÌbËmk gwBËk ÌjËZ pt''„ Zwk gÉiÖxL eÛxZhwk oÙRdmylZw eÛKwËmk dwdw cwkwt AwikwI xgcÙZ plwi KLËdw bw^r, KLËdw pwl, KLËdw ewl KLËdw †d KLËdw lxM xpowËg„ ZLd AwiwËbk lqø xQl ea ÌKËU owiËd Plw, er, RwËdw, ÌlL, Aw^K, pwËow, MwI, ÌLl„ BDdÔo AwiwËbk gUgÙq„

AwR ÌdwËgl eÛwBËRk xgmðþñyKÚxZk AwËlwËK AwiwËbk BDdÔoËK AZyËZk NUdw xbËt jLd ÌbxL, eÛaËiB RðlRðl KËk f×ËU IËV Zwk opR iwdxgK odôwdËgwc„ gw^Pwk Awdëb I HúPêjøit RygËdk kOcdÖ†xl ogwk Rdø AgwxkZ PwBZ H þñwxeíK gwlK-jÖgK„ Awikw jLd ÌdËP ÌMËt Ñp-ÉËlöwr KËk HKø, mwxìæ, xmqw, eÛMxZk ÌoöwMwd xbZwi, xgeöËgk AwgwpËd m˲k dwËtMÛw ÌQwUwZwi, APél xþôZpwoø xþÿZ-cy BDdÔo GKxbd gll, ' ogwB kwRdyxZ KkËl Ìbm MrËg Kwkw„ kwRdyxZ jwkw KkËg KkØK, Pl Awikw ÌemwRygy pB'„ Kaw†xl BDdÔo gËlxQËld 1956 owËl xPUwMwv KËlËR eÛai gnê erwk oit„ BDdÔoËK KLËdw kwRdyxZk gÖxl, Awbmê KePwËZ ÌbxLxd „ Zwk xPìæw I ÌPZdwt gþçxdÅZw I eÛMxZmylZw xQl owcwkd ÑgxmÄ„ Qt bfwk eÛKÚZ gøLøw Awxi BDdÔËok KwQ ÌaËKB ÌeËtxQlwi„ Zwk iÖËLB Awxi ÂËdxQlwi 'gwcw xbËlB gwcËg lrwB'„ šwËdk owBËkd Ìbgyk AwKnêËd BDdÔo AwËixkKw PËl xMËtxQl AwiwËbk þñwxcdZw ovMÛwËik DnwlËMí jLd  Axdgwjê iÖx£ßjÖ˦k exkËgm ÑZxk pxâQl„ Zwkek ÂkØ pl iÖx£ßjÖ¦„ iwdÖËnk þñwxcdZw, MdZwxìèK iÔløËgwc I iwdxgK ijêwbweÔdê ewxkgwxkK I owiwxRK byqwt jwk Rygd MxVZ, Ìo Z DâPK˪ glËgB ,'þñwxcdZwpydZwt ÌK gw^xPËZ Pwt Ìk ÌK gw^xPËZ Pwt'„ ZwB AwËixkKwËZB iÖx£ßjÖ˦ ÌdËi eËrd AwËixkKwd KËlR xmqK W: iÖpóib BDdÔo„ AZ:ek þñËbm eÛZøwgZêd„ ÌoB Ìj Kaw xbËtxQl Ìbm Mrwk KwR KkËg, Ìo KwËRB ÌdËi ÌMl ÌRwgkw MÛwËi„

gøgowt GKxU þñwxcd Ìemw„ G Ìemwt PøwËl™ AwËQ, AwËQ eÛxZËjwxMZw Awk AwËQ þñwxcdZwk Awdëb-Dlöwo„ eÛKÚZ gøgowtyk KwËQ ZwB Zwk Ìemw GZ AwdËëbk„ BDdÔoËbk k裧 ou gøgowËtk oÖËjwM ÌXwËlk gwËbøk iZ dwPd RwMwt„ xKìç ogwB IeËa jwtxd„ IËbk kË£ßk xhZËk obwRwMkØK PøwËl™ MÛpËdk qiZwËK GK GK hwB GK GK eËa exkPwxlZ KËkËQ Ggv eÛËZøËKB RygËdk eÛgwpiwdZwËK cwkd KËk AaêeÔdê Rygd jwed KkËQ„ BDdÔo BâQw KkËl KËtK jÖM AwËMB gwvlwËbËmk GKRd cdK×Ëgk pËZ ewkËZd„ xKìç xZxd IeËa dw xMËt ÌbËm xfËk ÌRwgkw MÛwËi ÌMËld„ ÌKd? 71Gk þñwb oKËlk pwËZ Z×Ël xbËZ pËg„ eúPwbebZwk DuewUd I bwxkbÛøiÖx£ßk iËcøB H þñwb xdxpZ„ xKìç bwxkbÛøiÖx£ß ÌKgl AwxaêK iÖx£ßk xgnt dt, GxU RygËdk eÛgwpiwdZwk iÖx£ßk ovMÛwi„ ÌoRdøB MÛwiyd gøwvK GKxU owcwkd AaêÐdxZK eÛxZÅwd dt, GxU mÙáLlwk icø xbËt Rygd ovMÛwËik xmqw I AdÖËeÛkdw„ GxU GKRwZyt xgmðxgbøwlt jwk mx£ß I MËgndw KLËdw Ìmn ptdw„ iwdÖËnk iÖx£ß Zwk ijêwbw, eÛxZhw Ggv Zwk Af×kwd oÙRdmylZwk þñyKÚxZk Dek xdhêkmyl„ GUwB eÛiwËdk iwV-MËgndw xQl MÛwiyd gøwvK„ ÌdwËgl KxixU H MËgndwk flËK ÌKgl þñyKÚxZB Rwdwtxd GK cwe GxMËt gËlËQ xgmð bwxkbÛøiÖ£ß pËlB ÌKgl xgËmð þÿwty mwxìæ AwoËg„ ZwBZ xgmð-mwxìæk xbmwky xpowËg gËkdø pËtËQd AwiwËbk BDdÔo„

gwvlwËbËmk gZêiwd exkxþÿxZ iwdgZwk eËq AeiwdRdK„ þñËbËmk G Agþÿw iÖpóib BDdÔËok eËq ÌiËd ÌdItw oºg dt„ xKìç xZxd kwRdyxZ KËkd xd„ Ìj kwRdyxZ iwdÖËnk Rygd Zodo KËk xbËZ DbøZ AwR xZxd Zwk iÖËLwiÖxL„ Zwk k£ßxþÿZ PøwËlË™k mx£ß xZxd Awgwk AdÖhg KkËQd„ Ìo RËdøB xZxd gËl ÌfËlËQd, eÛËtwRËd kwRÐdxZK bl KkËgd„ IUw BDdÔo KLdB KkËgd dw„ xZxd xgËmðk 600 ÌKwxU iwdÖËnk ÌdZw„ gwvlwËbËmk iZ GKxU q×bÛ Ggv DË¥møpyd ÌbËmk hwŠw Ìd#Kwt PËr W×Ëg ikwk iZ xdËgêwc xZxd dd„ xKìç G ÌbmUw Ìj Zwk xdËRk Ìbm, Gk BxZpwo-HxZpø Zwk xdËRk„  Zwk 15 ÌKwxU iwdÖËnk iÖx£ßk Rdø jw Kkdyt Zw xZxd KkËgdB„ Kwkd iwdÖËnk Rdø BDdÔo, RygËdk RdøB BDdÔo„