ÌRdwËkl iCd Ggv gwOwly eÛxZhw

Ìglwl ÌgM

gwKcwkw I eÛgPd GKxU RwxZk eÛxZhw I iwdxoK ÌZòRþñyZwk beêd„ AwiwËbk gwOwly RwxZk eÛgPd ÌaËK eÛxZhwZ pt Awikw GKxU eÛxZhwgwd RwxZ„ Awikw jLdB xdËRËbk oìñˬ oËPZd pËtxQ, ZLdB BxZpwo MËrxQ Ìjid 1952, 1971„ Awk AwZòxgþôÚZ pItw iw¢B AeiwxdZ I xdMÙpyZ pËtxQ„ 1975 oËd AwZòxgþôÚxZk AeiwdKk Ìj KÚnzTeq ÂkØ pËtËQ 2007 owËlk 11B RwdÖtwky Zwk Agowd NËUËQ gËl iËd pËtxQl AËdËKk KwËQ„

HxZpwxoK GK-GMwkk ek xgËmðk oxbâQw RËtk AxhjwËd ÌgxkËtxQËld oieÛxZ GK-GMwkk dwtK ÌRdwËkK iCd BD Awpib„ l«Ëd Ìe#^ËQ ÌRdwËkl iCd gËlËQd xZxd kwÄÝexZ pËZ Pwd dw„ 'ÌbËm owixkK AwBd Rwxk pËgdw' IB gÉl ÌNwnYwk ovËM ÌRdwËkËlk GB DâPwkd jÖ£ß pItwt gwvlwËbËm MdZËìèk eÛZøwgZêd oºwgdwk imwl RðËl DËVxQl„ xKìç xdDBtËKê GËo ÌodweÛcwd IB gø£ßgø ovËmwcd KkËld„ glËld Awxi kwÄÝeÛcwd pg dw gxlxd, gËlxQ Awiwk 'BdËUdmwd' ÌdB„ GËZ gwOwlyk GKxU eÛgPd iËd eËrËQ, 'VwK×k NËk ÌK Ìk, Awxi Klw LwBdw'„ eËk AwËkw glËld AbÔk hxgnøËZ AwËkw AËdK xKQ× NUËg„ Ggwk AwiwËbk gÖK Kw^ewk ewlw„ ÌRdwËkl Ìj Klw P×xk KkËZB VwK×k NËk X×ËKËQd, GËZ AwiwËbk Awk oËëbp kBldw„

GK GMwkk ÌUÝowk ‡wËdk kxOd DŒðl AwËlw AwiwËbk Adhøþÿ ÌPwL Awmwt hËk xbËtxQl„ Gkek Aekwc I bÔdêyxZk xgkØ˦ SxUKw Aw¢ßiY bwkØd DuowËp RwxMËt Z×ËlxQl AwiwËbk RdMdËK„ Zwkek xgPwk xghwËMk þñwxcdZw, bÖdêyxZ bid Kximd, xdgêwPd Kximd, ewgxlK owxho Kximd ovþÿw†xlËK þñixpiwt I þñmx£ßËZ AxcxÅZ KËk xbËt eÛâQdí Ìodwmwod Ìbmgwoyk oiaêd Awbwt KËk xdl„ BxZeÔgêKwk okKwËkk dRykxgpyd bÖ:mwod I ÌmwnËY pZgl I hMíiËdwka Rdowcwkd, bÛgøiÔËløk xdiêi KmwNwZ oËZòI, dZ×d ¢wZwËbk bÖgwÉ gwxrËt gkd KkËZ ÂkØ KËk„ Ggwk gÖxS gwvlwËbxm gwOwly-RygËd KÚnTeËqk Agowd pl„ xKìç Rt KËkI ht jwtxd AwiwËbk xgejêt-¢wZw Ìodwgwxpdyk kpoøeÖkØnËbk„ Zwkw Bolwxi RŠyËbk iZ kwRdyxZËK bÔdêyxZ ÌhËg Zwk Dek pwilw KËk goËld„ xbxMðRËtk DË£Rdwt Zw^kw ÌLtwl KËkdxd Ìj kwRdyxZ Ggv oikdyxZk lqø I KiêeìÿwoiÔp oóeÔdê xhdí„ Zw^Ëbk G iwkwZòK h×Ëlk Rdø BxZiËcøB GKxU htwdK exkxþÿxZk oÙxÄ pËtËQ„ GkB ÌRk xpowËg gZêiwd Ìdeaømx£ßk eÛKwmø dwtK AwiwËbk xeÛtiÖL ÌRdwËkl gr ÌgKwtbwt eËrËQd„ GLd gwcø pËt Pwkblyt ÌRwU Zaw owieÛbwxtK kwRdyxZ I ÌoøK×lwk kwRdyxZk bÖËd#Kwt ew xbËt xgeŒdK hwËg bw^xrËt AwËQd„ Gid pgwk Kaw xQldw„ eÛwt ogwk cdÖKhwOw eY xQl AwiwËbk G okKwkËK xKQ×ËZB gøaê pËZ Ìbtw jwtdw„

AwiwËbk LÖ^ËR ÌbLËZ pËg G Agþÿw ÌK gw Kwkw KËkËQ Ggv G ÌaËK gw^Pwk Dewt xK? ÌLw^Rwk KwRxUI bÛØZ owkËZ pËg Kwkd ÌKwd xpKiËZ bÖËd#Kwt ew jxb ÌKD xbËZ ewËkI, bÖNêUdw Ìgxmqd ÌVxKËt kwLw oºg pt dw„ bÖNêUdw ÌVxKËt kwLËZ pËl ÌRdwËklËK iwmêwl l xbËZB pËg„ Aagw ÌKwd GK eËqk eZwKw xdËR pwËZ Z×Ël xdËZ pËg„ ÌoLwËdI gwOwlyk eÛgPd þôZêgø- 'døwrw bÖgwk ÌglZlwt jwt dw'„ xRtwk eËk Gkmwb ÌodwgwxpdyËK ÌRwk KËk x§Zytgwk ÌglZlwt Awdwk exkYwi Ìodwgwxpdyop Ìbmgwoy þñPËq ÌbËLËQ„

GK GMwkk ek qiZwt Awow Ìodw-PtxdZ okKwk bÛØZ GKxU ¢ßØxUiÖ£ß xdgêwPËdk Rdø KwR KËk jwxâQl„ Gid oit ÌdeËaøk mx£ß pVwu ÌbËmk kwRdyxZk KwVwËiw gbËl xbËZ PwBl„ G KwRxU xQl GKwìæB RdMËdk Kwkd ZwkwB kwËÄÝk iwxlK Ggv qiZwk Duo„ Ìj xdgêwPdËK ÌKëbÛ KËk GK-GMwkk Ahøפwd, Zwk eÛKÚZ lqøB xQl RdMËdk eÛKÚZ ÌdZÚËZòk pwËZ kwÄÝ I okKwËkk qiZw pþæwìæk xdxúPZ Kkw„ xKìç Ìo KZêgø h×Ël xMËt ÌdeËaøk 'xgM gÛwbwk' gw gÛwbwkMd xdËRkwB RdMËdk kwt ÑZxk KËk xbËZ PwBËld„ Ikw Kwkw?

Awikw lqø KËkxQ, RdMd RwdËZ Ddô×L pËtxQl gwvlwËbËmk G dZ×d dwtKkw Kwkw„ AwiwËbk Ìodw eÛcwd xdËRB eÛai GKxU ÌoxidwËk Rwdwd xbËld gwvlwËbm ÌjËpZ× GKxU iÖoxli-eÛcwd Ìbm, GLwËd Bolwi cËiêk GKxU hÓxiKw awKËg„ AdøKawt Awikw ÌRËd ÌMlwi xRtw Ggv Gkmwb ÌMËQd Ìj eËa, 'iWwËkU iÖoxli KwxëUÝ gËl Ìj ea AwËixkKw AdÖËiwbd KËkËQ, Ìo ea lqø KËk þñyt KyxZê cµRw cËk AwiwËbk ÌRdwËklMdI PlËgd„ Awikw Rwxd gwOwly RwxZk pwRwk gQËkk ÌmÛÅ ÌdZw, gwvlwËbËmk RwZyt xeZw gŠg¬× ÌmL ipxRgËK pZøw KËk, gwOwlyk þñhwgRwZ ÌoøK×lwk MdZìè I owiøgwËbk xhx£ËZ kxPZ ovxgcwdËK gÖËUk dyËP ÌfËl ÌgËpþæMwiy GB ÌoZ×ea kPdw KËkËQ AwiwËbk Ìodwgwxpdy„  Awikw GI Rwxd gwvlwËbmËK 1947'k owiÛbwxtK kwÄÝ xpowËg eÖdkwt MËr ÌZwlwk Rdø GKw£Ëk gwvlwËbËmk xgkØ˦ ewxKþæwËdk eËq jÖ¦ Kkw RwiwËZ BolwxiËK eÖd:eÛxZÅwI KËkËQ GB Ìodwgwxpdy„ oÖZkwv GK GMwkk AhøפwËdk xeQËd RwiwËZ Bolwxik pwZ kËtËQ Gid KawËK DxrËt Ìbtw jwt dw„ eÛmí DVËZ ewËk DVËZ ewËk Ahø¤wd dw pËl exkKùedwdÖjwty H GKB iZwbËmê xgmðwoy ÌRwUB Z qiZwt AwoZ, ZwpËl AhøפwËdk bkKwkUwB gw xK xQl? Gk D£Ëk glw jwt, xgGdxe Zwk ÌdZw-Kiêyk AKùedyt bÔdêyxZ I þñRdeÛyxZk iwcøËi Gid ht‰k I AeÛxZkئ bwdgbËl exkYZ pËtxQl Ìj Zwk pwËZ AwItwxi lyM ÌKd ÌLwb RwiwËZkI iÙZø× pËZ ewkZ„ IxbËK Pwkblyt ÌRwU xgËmn KËk RwiwËZk eÛZøq I eËkwq opËjwxMZwt Bolwxi RŠygwb GZB ekw¢ßimwly pËt DËV Ìj AwìæRêwxZK oÖxgcwËhwMKwky gwvlwËbm Ìodwgwxpdyk RdøI Zw oioøw pËt ÌbLw xbËZ ewkZ„ Gid xgmÙáLl exkxþÿxZ bxqd I bxqdeÔgê Gxmtwt AwËixkKwd I BDËkweyt þñwËaêkI exkexìÿ pËt DVËZ ewËk xgËgPdwt kwÄÝqiZw 1975 Gk iZB Ìodwgwxpdyk pwËZ xdËt Awow bkKwk pËt eËr„ Gog Kaw RdMdËK glw jwt dw„ ZwB gZêiwd mwoKËbk dwdw iÖËLwo eËk dwdw QlwKlw Aglóðd KËk gÉkÕey owRËZ pËâQ„

‘AwiwËbk bÖhêwMø, ÌbmiZÚKwk Ìgm K'Rd Ìicwgy iwdÖn G AËNwxnZ owixkK okKwËk awKw oËZòI, qiZwoyd Ìdeaø mx£ßËRwU gkwgËkk iZB gwOwlyËK ÌgwKw ÌhËg gwkgwk pwBËKwUê ÌbLwËâQ„ AwiwËK AxZ KÄ I bÖ:ËLk oËŠ W: BDdÔËok kwRdyxZËZ eÛËgm DelËq  RdËdZw kwËmb LwËdk Ìo xgLøwZ eÛgPdxUk dZiÖËL DcÙxZ xbËZ pËâQ ( Kwkd Awxi Zwk GKxU KËVwk oiwËlwPdw KËkxQlwi), 'pwxZ ÌNwrw ÌMl Zl, Ìhrw gËl KZ Rl'„ Awikw ÌfkËb#o ÌKwËkmyk dZ×d bl MVËdk dwUK ÌbLlwi, ÌbLlwi ovÆwkk-K×ovÆwk kwRdyxZk ÌLlw, bÖ'Ëd¢yk ÌbmQwrw, ÌbËm awKw I ÌRlgëbyk oÖewk WÝwiw„ Gid xK ÌbLlwi Bolwxi xgeöËgk iprw xpowËg eÛai AËlwk WwKowBËU oóewbK ixZDk kpiwËdk ZIgw Ggv 'BiwËRêxëo'ÌK gÖËrw AwŠÖl ÌbLwËdw Bolwxi RŠy xixQl„ ogêËmn ÌbLlwi xdgêwPd KximËd RwiwËZ Bolwxik eÛKwmø ÌNwndw- RwiwZ þñwxcdZw xgËkwcy xQldw„ GLd þñwcyd xdgêwPd KximËd bÔkeËdt KwxlËZ oylËiwpk ewItw RwiwZËK Awk þñwcydZwxgËkwcy glw jwËgdw„ jÖ¦wekwcy gËl ZwËbk xgPwkI Kkw jwËgdw„

GxbËK dwUËKk Adø bÙËmø ÌbLw jwËâQ Ìodwgwxpdyk pwËZB xdpZ RwxZk xeZw ÌmL iÖxRgËK ÌRdwËkl iÖCd GLd 'RwxZk xeZw' xpowËg Ggv GKB ovËM RwxZk xeZwk oKl þñËeík doøwuKwky xRtwDk kpiwdËK RwZyt gyk xpowËg þñyKÚxZ xbËâQd„ xKìç xZxd iÖxRg pZøwKwkyËbk xgPwËkk Kaw xKQ× glËld dw„ G pwBËKwUê xZxd KwËK ÌbLwËld? ZËg xK xZxd ewlêËiëUwky mwoËd xgmðwoy AwItwxi lyM I xgGdxek GK¢ eÖdkؤwËd ht ewËâQd? þñMêgwo eÛxZšwKwky Bolwxi xgeöËg xgmðwoy RwiwZ Ggv eweit iËZêøk oiwËR xgmðwoy xgGdxe-AwItwxi lyËMk GB bÖB Ìd#Kwt G RdøB xK ÌRdwËkl iCd ew xbËtËQd?

gwOwly-Ìicw gÉ jÔM AwËM AwxgÆwk KËkËQ bÖB Ìd#Kwt ew kwLw jwt dw„ IUw Kkw dw ÌMËl hxgnøËZ AwËkw gÉ xKQ× NUËg gËl ÌRdwËkl ÌNwndw xbËtËQd„ G og ÂËd ÌgwKw gwOwlykw ptZ ht ÌeËt jwËg„ AwoËl gwOwlyËK jwkw ÌgwKw hwËg ZwkwB ÌgwKw„ ÌRdwËklMd Ggv ZwËbk Ìbxm-xgËbmy ekwimêbwZwkw xK KkËZ ewËkd Awk ewËkd dw, gwOwlykw xKìç BxZiËcø gÖËS ÌfËlËQ„ AwoËl gZêiwd qiZwoyd mx£ßËRwU I ZwËbk eÛxZhÓ ÌRdwËkl iCd KwtiËdwgwËKø gwOwly dd„ jxb pËZd, Zw pËl GZxbËd gÉ xKQ× pËt ÌjZ„ e^Pw£k I ZuekgZêy oKl ewËek Rdø eÛwtxúP£ pZ Ggv GKw£Ëkk þñwxcdZwt lq lq þñRd I AeÔkdyt cd-oóebpwkw ogêeÛKwk ZøwM I KÄþñyKwk Kkw gwvlwËbËmk 15 ÌKwxU gwOwlyËK ZwËbk RygËdk cd- þñwxcdZw I gw^Pwk ApvKwk AwZòodôwd Ìfku Ìbtw pZ„

AwiwËbk iËd kwLËZ pËg, AwRËK lÖËUkw icøxgË£k bÔdêyxZk xgkØ˦ xRpwb KËk Ìj Ìodwgwxpdy RdMËdk id Rt KËkËQ, Zwkw xKìç G RwxZk xgkØ˦ ovNxUZ ogËPËt gr bÔdêyxZ- 'cËiêk dwËi þñwxcdZwk cnêY' Zwk xgkØ˦ xKQ×B KËkxd„ oÖZkwv AewËkmd xKõdpwUê, køwËgk dkpZøwk iZB PiKeÛb 'bÔdêyxZ cµvo Axhjwd'I GKxU þôkdyt NUdw pËt awKËg ekgZêy KøxiDdwl iWwËkU iÖoxli mwodwiËl„ grËRwk ÌRl-RÖlÖi I dkpZøw„ G Qwrw dZ×d xKQ× ÌbLwËZ ewkËgd gËl iËd pt dw ÌRdwËkl Ggv hxgnøZ ÌeÛxoËWëU iCd BD Lwd„