eÛai AwËlw ex¢Kwk oóewbËKk ZIgwk mwËd dRÖl I fxRlZ

Ìglwl ÌgM

ewVK AgMZ AwËQd, ÌoËïUóðk iwËok ÌmnxbËK þñwxcd gwvlwËbËm GKxU AxPìæødyt NUdw NËUËQ„ gwvlwËbËm ewVKxeÛtZwk oËgêwâPþÿwËd AxcxÅZ ÑbxdK eÛai AwËlwk oóewbK gwtZ×l ÌiwKwkêËik ÌpWg£ßw IgwtbÖl pËKk KwËQ ZIgw eËr Koi KËkËQd Bolwi xgËkwcy ÌKwd eÛPwk Zw^k ex¢Kwt Awk pËg dw„ Zw^k G ZIgw iRxlËm owixkK gwxpdy KZÚK xdËtwxRZ Z£ògcwtK okKwËkk bÖRd DeËbÄw okKwËkk eÛxZxdxc xpowËg DexþÿZ xQËld„ AbÔk hxgnøËZ gwvlwËbËm xK NUËZ jwËâQ, xgntxU Zwk GKxU AÂh xKìç xdxúPZ BvxMZ„ G oóðˬ bÛØZ exkÆwk cwkdwk xhx£ËZ xo¦wìæ Ìdtw, ÌbËm xgËbËm oKl xmxqZ gwOwlyk Rdø xdËRËbk iwdxgK ijêwbw Gid xK AxþæZò kqwËaê GKwìæ Aexkpwjê pËt DËVËQ„ dwMxkK xpowËg Ìj gwlxLløZw I DË¥møpydZw þñwxcdZwË£wk gwvlwËbmy ÌbxLËt GËoËQ, ciêÐbZøËbk KwËQ iøwMËoËo xgRty, iÖ£ßgwRwk AaêdyxZk AK×Zht eÛg£ßw, WwKowBËU oóewbK ixZtÖk kpiwËdk Aopwt AwZòoieêËdk iËcø Zw MxlZ lwËmk iZ gwþægZw ÌeËtËQ„

ovNg¦ eËKUiwkËbk GKRd ckw eËr ewlwËZ awKËl, ZwËK kqw Kkwk ÌK#ml xpowËg, Ìj gøx£ß ZwËbk oboøËK Zwrw KËk Zwk ÌeQËdB Ikw 'ck ck' gËl cwItw KËk„ eaPwkyMd xKQ× dw gÖËSB ZwËK cËk ÌfËl iwk xbËZ awËK Ggv G oÖËjwËM eËKUiwËkkw ewxlËt jwt„ ciêxdkËeq, MdZwxìèK, AwcÖxdK Ggv MxZmyl gwvlwËbËmk þñeíwxgÄ, Aowcwkd owvMVxdK eÛxZhwoóedí oÖËjwMø oóewbK ixZDk kpiwd gwvlwËbËmk þñwxcdZwxgËkwcy ciê-WwKwZËbk KgËl eËrxQËld kwþæwk eËKUiwkËbk Zwrw-LwItwk iZ KËk„ Zw^ËK xKQ× glwk oÖËjwM dw xbËtB þñyKwk KkËZ gwcø KkwËdw pt xZxd Bolwi cËiêk xgeËq Ggv iÖoliwdËbk kwËÄÝk xgkØ˦ KwR KËkd„ ÌoLwËd DexþÿZ ÌMwlwi okItwk, iwdgRxiËdk ixZDk kpiwd, kwpwZLwd eÛiÖL oóewbËKkw RdxeÛt gøx£ßZò 'ixZ hwB'k ekwxRZ, AeiwxdZ, hÓlÖxªZ, xgcµþÿ kÕe ÌbËL Duf×lö pËt pwZZwxl xbËtxQËld xKdw Rwdw jwtxd„ ZËg KwËkw glwk owpo gw BâQw ptxd Ìj H KwUê×dxU ÌiwUwgÖx¦, K×xmxqZ MÛwiø ÉRÖkËbk xdËt Vw›w iozKwkwk GKxU AxZ eÛwPyd ÌM^Ëtw ÌK#Z×K„ eÛai AwËlwk kiø ow®wxpK AwlxeËd eÛKwxmZ pgwk dt gQk AwËM ciêgwR RwiwËZk Qw-Ìewdw Qw¢xmxgËkk GKxU eÛKwmdwt AdÖkÕe GKxU ÌK#Z×K Qwew pËtxQl„ ewaêKø xQl eÛai AwËlwk iÖpwóib xgrwl ZLd xQl iÖpóib KbÖ„

GLd eÛmí pËâQ, eÛai AwËlw jxb xmxgËkk KwUê×dxU QweZ, ZwpËlI xK AwËëbwld pZ? ixZDk kpiwdËK ZIgw dwiK dwËK Lu xbËZ pZ Adøwdø oóewbKËbk DexþÿxZËZ?

DeËkw£ß eÛËmík D£k pøw^„ pøw ^ÌKd pl Zw gZêiwd okKwËkk ÌlËRËMwgËk Agþÿwk iËcøB xdxpZ AwËQ„

gwvlwËbËm GK-GMwk AgøxpZeÔgê Pwkblyt iËMk kwRZò RdMd Awk opø KkËZ ewkxQldw„ H iËMk kwRËZòk hkow xQl eÖxlm, Ìodwgwxpdy Ggv xgxWAwk Aaêwu okKwËkk ooþè gwxpdy oiÔp„ I†xlk iËcø Ìodwgwxpdyk hÓxiKw pËâQ ogËPËt †kØZòeÔdê„ 1975oËd RwxZk xeZwËK pZøw KËk Ggv Zbwdyìæd ciêxdkËeq, MdZwxìèK kwRdyxZk mynê ÌdZÚZòËK okKwËkk ÌRlLwdwk ÌpfwRËZ Vw«wiwawt dÙmvohwËg pZøw KËk GB Ìodwgwxpdy gwvlwËbËmk oóeÔdê xdtìèd pwËZ xdËt Ìdt„ Ikw KLËdw okwoxk KLËdw ZwËbk ÑZxk kwRÐdxZK bËlk iwcøËi Abøwgxc kwRZò KkËQ„ gwvlwËbËmk pZêw-KZêw-xgcwZw GB Ìodwgwxpdyk AìæËk Ìj gwvlwËbm gw gwOwxl ÌdB Zwk eÛiwd pËâQ Gkw gwvlwËbËmk þÿexZËK pZøw KËkËQ, Gkw gwOwly RwxZk HxZpwxoK AowieÛbwxtK, MdZwxìèK, oiwRZwxìèK Pxk¢ cµvo KËkËQ„ Gkw Bolwi ciêËK kwRdyxZ xpowËg PwlÖ KËkËQ„ gZêiwËd G Ìodwgwxpdyk lqø pËâQ Awk ÌKwd cwdwBewdwB dw KËk gwvlwËbmËK GKxU BolwxiK kwËÄÝ exkYZ Kkw„ GB oZøxU iËd kwLËl gZêiwd okKwËkk oKl ebËqe gÖSËZ opR pËg„

AZyËZk oKl owixkK okKwËkk iZ ÌRdwËkl iBd BD AwpiËbk okKwkI ZwËbk Ahøìækyd §Ë¬k flwfl„ oKËlk Rwdw AwËQ gŠg¬× I Zw^k opKiêyËbk icøjÔMyt ggêkZwt pZøw KËkxQl Ìodwgwxpdyk xKQ× Axfowk„ ZwËbk xgkØ˦ AhøפwËdk ÌPÄw KËkxQl ÌRdwËkl LwËlb ÌiwmwkêËfk ÌdZÚËZò iÖx£ßËjw¦w AxfowËkkw„ ZwËbkËKB ekwxRZ I pZøw KËk ÌRdwËkl xRtw qiZwMÛpd KËkxQËld„ GB xRtwB gwvlwËbËmk þñwxcdZwk Aaê gbl KËk GUwËK 47-ekgZêy ewxKþæwËd xfxkËt xdËt ÌMËld Aaêwu gwvlwËbm iÖoxli gwvlwt kÕewìæxkZ pËlw„ G KwRxU oóedí KkËZ xRtw gwvlwËbËmk ovxgcwd ÌaËK ciêxdkËeqZw, oiwRZìè gwb xbËt xgoxilöwp Aìæhê KËkd„ GhwËg xRtwËK gøgpwk KËk 1971 oËdk ekwxRZ m¢ØËRwU  gwvlwËbm eÖdbêLl KËk Ìdt„ gwvlwËbm eÖdbêLlKwky mx£ß iÖx£ßËjw¦w xRtwk Dek xdhêk Kkwk ÌgwKwxi dw KËk ZwËbk xdËRËbk bl RwiwËZ BolwxiËK gwvlwËbËm QËlgËlKËlËK#mËl eÖd:eÛxZxÅZ KËk Ìdt xRtwËK gøgpwk KËkB„ Ìodwgwxpdyk AhøìæËk RwiwZy Awod xdxúPZ pItw iw¢B xRtwËK AgxmÄ iÖx£ßËjw¦w Axfowk op xdxúPpß KËk Ìbtw pt ÌodwxgËbÛwËpk dwUËKk icø xbËt„ GLd eÛËtwRd RwiwZËK RdMËdk KwËQ MÛpdËjwMø Kkw„ ovLøwMxkÅ Mkyg Ggv eúPwbeb iÖoliwdËbk pwËZ kwLwk Rdø gwvlwËbËmk Awol bLlKwky xgËbmy eÛh×kw ciêËKB eÛcwd Aþè gwdwl„ GRdø Zwkw RwiwËZk pwËZB kwÄÝ Z×Ël Ìbgwk ÌK#ml MÛpd KËk„ RwiwËZk mx£ß oéËt eÛËtwRdyt oit xbËZ eÛh×kw iËé xdËt Gl 'kwÄÝ ciê Bolwi' eÛgZêK gwOwlyk BxZpwËok RdxeÛt hw^r ÌpwËod Ìiwpwóib GkmwbËK„ Gkmwb ekx¢ßtw ÌeÛËik KÚnT owRËld, bÔdêyxZ opReÛwPø KËk xbËld„ Ìodw gwxpdy kwÄÝËK ÌlwKPq×k AìækwËl kwLwk Rdø GkmwbËK Gid GK 'ewMlw kwRw' gwxdËt xbl Ìo jw KËk RdMd Zw xgmðwo KËk Ggv iRw ewt„ greyk owËpËgk iwRwËk dZ×d xMlwg ewVwdk ovËM ovËM Zw^k hw^Rw þèyk MËgê oìæwd GËo ÌMl; hwkZ gdøw oÙxÄk Rdø Zwk ewxd ËQËr xbËtËQ, Ìiky ZwËK hwlËgËo Zwk eÔgêZd þñwiyËK ZøwM KËkËQ, AwUkxmk eyk Zwk AwcøwxZòK qiZwk Duo Gid KZ ARoÛ NUdw GkmwËbk kwRËZòk dtxU gQkËK gdêwXø I ýfÓxZêit ÌkËLxQl„ H fw^ËK eÛh×kw iIlwdw iwdíwd RwZyt AwËli-Ilwiw, eyk-iwmwËtK gøgpwk KËk gwvlwËbËm gwOwlyk xdRþñ AZ×ldyt iwdxgK AwËlwK xdgêwxeZ KËk ciê¬Zwk A¬Kwk QxrËt xbËZ oiaê pt„ dgµ×BËtk ZawKxaZ MdAhøפwd AwoËl xQl GKxU Ìmw, GkmwbËK pxVËt xQl ÌodwgwxpdyB„ xgGdxe Ìj qiZwt GËoxQl Zwk kwþæwI ewKw KËkxQl GB Ìodwgwxpdy Zwk xdRþñ kwRÐdxZK bl RwiwËZ BolwËik iwcøËi„ glw gwÉlø xRtwk ÑZxk xgGdxek DË¥mø xQl GB RwiwZËK ÌeËleÖËn gr Kkw„ ''ÌZwiwËk gxcËg Ìj, ÌMwKÓËl gwxrËQ Ìo'' Ìodwgwxpdy GUw RwdËlI xgGdxe G LgkxU RwdZ dw„ jxb RwdZ, ZËg gÉ AwËMB AwItwxi lyËMk ovËM GKUw ÌgwSwerw pZ Ggv gwvlwËbËmk xmxqZ icøxg£ Ìbm exkPwldwt GKUw mÙáLlw MËr Z×lËZ ewkZ„

gwvlwËbËmk Ìodwgwxpdyk Pxk¢ oóðˬ AwItwxi lyM oóeÔdê ItwËKfpwl„ Ikw GI RwËd G Ìodwgwxpdyk Pxk¢ exkgZêd dw pItw ejêìæ Ikw KLdB AwItwxi lyMËK qiZwt AwoËZ ÌbËgdw„ AwiwËbk iÖx£ßjÖ˦k gyk Ìodwdy ÌRdwËkl mxfDlöwp Z ÌLwlwLÖxlB G oZø KawxU gËl ÌfËlËQd„ G oZøxU 1/11k AhøפwdKwkyËbk ÌqË¢I oZø„

GKGMwkk Ahøפwd xQl xgGdxek dÄwvËmk eÛxZewlK ÌodwËMwÅy Ggv RwiwZ-ewlK iÔl xgGdxe kqwKwky ÌodwËMwÅyk k£ßewZpyd ovNjê„ ÌbËm AwItwxi lyM I gwOwly RwZytZwgwËbk eÛZyK ÌmL pwxodw dw awKËl Ggv Ìodwgwxpdyk ÑgbxmK AwËtk oÖËjwM AdÖexþÿZ awKËl, G AhøÓ¤wËdB eÛxZÅw ÌeZ BolwxiK mwxktw xhx£K kwÄÝ gwvlwËbm„

gwvlwËbËm gwOwly-ewxKþæwd KwËti pËtËQ ÌoB xRtwk Awil ÌaËK„ ÌoUwk eÛwxZÅwxdK AwZòeÛKwËmk gøweK AwËtwRd oóedí pËtËQ ÌRwU-okKwk AwiËl„ dÄ xgGdxe jLd eŠewËlk iZ ÌbËmk oóeb ÌLËt ÌflxQl, ZwËbkËK ipwËhwËR gøþæ ÌkËL ewxKþæwdy RwiwZ I Zwk oiaêK Ìodwgwxpdy, eÖxlm, xoxhl owxhêo, gøgowty-xmùeexZ oxóixlZhwËg iÖx£ßjÖ¦ I þñwcydZweqyt oKl ÌdZÚþÿwdyt eÛxZÅwd I gøx£ß cµvËok KwËR ÌlËM eËr„ bÔdêyxZ DËâQËbk dwËi ÌodwgwxpdyËK dwiwËdw pt„ Ikw PwlÖ KËk AewËkmd Kõyd pwUê(ou iwdÖËnk mwod eÛPlËdk AxMÛi KwR)„ ÑZky pl køwg, PwlÖ pl xgdw xgPwËk iwdÖn iwkwk fëby- 'pwUêËfl' 'GdKwDëUwk'„ GKB ovËM ÂkØ pl gÖx¦Rygy pZøw I BolwxiK ÌgwiwgwRy„ xoËdiw pl, bkMwp, owvÆÚxZK AdÖÅwd BZøwxbËZ Ìgwiw ÌiËk RwdwËdw pl hxgnøËZ xK NUËZ jwËâQ„ owkw ÌbËm GKovËM Ìgwiw fwxUËt Ggv AwItwiy lyËMk oKl ÌdZw pZøwk Rdø owixkK Kwtbwt ÌMÛËdW pwilw KËk AwkI exkÆwk KËk RwdwËdw pl Kwkw ÌbËmk iwlyK pËg„ AwZòNwZy Ìgwiw pwilw I xgPwkK pZøwk iwcøËi kË£ßk hwnwt gËl xbl Zwkw gwvlwËbËmk xgkØ˦ jÖ˦ xdËtwxRZ„ ÌbËmk iwdÖn GLd þeÄ gÖËS Ìj, AwËixkKw RŠy BolwËik xgkØ˦ dw awKËl GZxbËd gwtZ×l ÌiwKwkêËik LZygB H ioxRËb gËo gwvlwËbËm Awlöwk kwRZò PwlwËZd„

ÌmL pwxodw I bÔdêyxZ xgntK dwdw Ñgc-AÐgc Kiêcwkw ÌaËK xgËmn KËk xdgêwPd AdÖÅwËdk GKiw¢ lqø ÌaËK gÉ AwËM xgPø×Z pItwt gZêiwd ÌodwËMwÅyk iÖËLwo LÖËl eËrËQ„ eÛai AwËlwk KwUê×d eÛKwmËK Delq gwxdËt G okKwkB RwiwËZk QK AdÖjwty ÌbËm Bolwiy xgeöËgk exkËgm ÑZky Kkwk GKUw iprw xbËtËQ iw¢„ ewVKËK G NUdwk Zwuejê gÖSËZ pËg ÌKd eÛai AwËlwk WwKowBËU oóewbK ixZDk kpiwdËK ÌbËmk eÛwt oKl ex¢Kwk oóewbËKk owiËd gwtZ×l ÌiwKwkkËik LZyËgk KwËQ ZIgw erËZ pËtËQ Ggv ÌKd ÌoLwËd ÌbËmk Bolwxi ÌdZÚËZòk ogËPËt †kØZòeÔdê xKQ× gøx£ßk ovËM G okKwËkk bÖRd DeËbÄwI DexþÿZ xQËld„ gÉ AwËM xmxgËkk ex¢KwËZB eÛKwxmZ ÌiwlöwËbk xdgê×x¦Zw oóexKêZ GKxU MÛwiø ÌK#Z×K eÛai AwËlwËZ eÛKwxmZ pgwk NUdwËK Bolwxi ÌRwmgÙx¦k oÖËjwM okKwkB KËk xbËtËQ RŠyËbk RkØky AwBd ÌhËO xixQl KkËZ xbËt, eÖmeÖ£xlKw bwp BZøwxbk oÖËjwM xbËt„ GLd xdËRk AxfËo GKRd oóewbKËK DejÖ£ß odôwd xbËt Awlwe-AwËlwPdw dw KËk, okKwËkk oËgêwâP qiZwckËbk GKRd gøx£ß, AwBd DeËbÄw gøxkÄwk iBdÖl ÌpwËod, ÌbËmk oKl iËZk eÛxZhÓ G oKl oóewbKËK Ìi#lgwËbk xmL«yk KwËQ xdËt xMËtxQËld„ GxU xQl hxgnøZ xdtìèKËbk ovËM AwdÖÅwxdK exkxPxZ„ BâQwt gw AxdâQwt oóewbK ixZDk kpiwËdk ZIgw xQl GKw£Ëk iÖx£ßjÖ¦ Kkwk Rdø gwOwly RwxZk eËq Aekwc gw ewe þñyKwk„ xgGdxe jxb Awgwk RwiwËZk eËq Agþÿwd Ìdt, ZwpËl Ggwk AwItwxi lyM gwOwly RwZytZwgwËbk Kgk xRtwkZ Kkwk RdøB ÌKgl Ìg^ËP awKËg„ GxUB pËâQ eÛai AwËlw ex¢Kwk oóewbËKk ZIgwk mwËd dRÖl„