ÌoËïU¹k BËlËhd ekgZyê xgmð eÞRdô

fxKk Bxltwo

Awedwk xmÂËK Awexd xKhwËg RwdwËgd ÌoËïU¹k BËlËhËdk ÌoB htwgp cµvojËšk Kaw? eÞmíxU D¤wxeZ pËâQ jÖ£ßkwËÄÛ gøweKhwËg„ 2001 ÌaËK 2006, 5 gQk ÌexkËt ÌMËQ ÌoB htwgp xbdxU„ ZwkekI GLËdw iwxKêxdËbk iËd ÌoB Ìgbdwk þôÙxZ LÖgB KkØY„ jwkw H xbdxUËZ Aw¢ßwìæ pËtxQËld Ggv Ìg^ËP ÌdB, ZwËbk ÌgmxKQÖ KawgwZêwk ÌkKWê eÞKwxmZ pËtËQ G gQËkk iwSwiwxS oiËt„ ‘911’ RkØxk Ìfwd d¹Ëk Ìfwd KËk Zwkw gËlxQËld, ‘AwiwËbk g^wPwI„’ ‘Awikw xdxúPZ, Awikw iwkw jwËgw„’ ‘DB Ìdw, DB Awk Mxtv U× WwB„’
ÌoB ÌmwKwgp þôÙxZ xdËt G gQk ‘dwBd BËlËhd’ ewxlZ pËâQ xhdí AwxŠËK„ AwËlwPdwk eÞcwd eÞxZewbø xgnt pËtËQ, ÌoËïU¹k BËlËhd ekgZyê xgmð eÞRdô„ jÖ£ßkwËÄÛk eÞhwgmwly ÑbxdK†Ëlw GB AwËlwËK xoxkR eÞxZËgbd KËkËQ„ ‘bø G Gi xdDBtKê’-Gk eÞ“Qb KwxpdyËZ þÿwd ÌeËtËQ ‘xdDBtËKê Zk“Y iÖoxli eÞRdô„’ GB eÞâQb KwxpdyËZ Ìgm KRd ZkØY-ZkØYyk owqwuKwk þÿwd ÌeËtËQ„ GËbk ogwk g£ßgø pË“Q, Bolwi mwxì-k ciê„ xKQÖ xgeaMwiy, ¸wì- iZgwbyk D“QÙáLl KwjêKlwe xbËt ÌMwUw Bolwi ciêËK xgPwk Kkw DxPZ dt„ Zwkw gËlËQ, DMÞgwby-Ìi#lgwby og cËiêB AwËQ„ jÖ£ßkwËÄÛk iÖoxli eÞRdô ÌKwËdw ÑgnËiøk xmKwk pËZ kwxR dt„
GB eÞ“Qb eÞxZËgbËd DËV GËoËQ jÖ£ßkwËÄÛk Zk“Y iÖoxli eÞRËdôk RygdxP¢„ G ÌZ ÌbLw ÌMËQ, Gkw eÞwt oKËlB AwËixkKwd ýUwBËlB pwlwl LwgwËk AhøþZô„ Zwkw AwËixkKwd RwR, xpepe, KõøwxoËKl xiDxRK ÌmwËd„ Zwkw AwËixkKwd iÖxh, WÛwiw, xaËtUwËk jwt„ Zwkw gËrw pËt ‘AwËixkKwd IËt’ËZB iÖoxli xpËoËg eÞxZxÅZ pËZ Pwt„
GB eÞRdô AwËkw þeÄ KËk glËQ, AwfMwxdþZôwd, BkwK xKvgw xfxlxþZôd, BokwËtl, ÌlgwdËd Ìj xdkekwc iwdÖn iwkw jwË“Q­ ZwI MÞpYËjwMø dt„ ÌKwËdw k£ßewZËKB iwdËZ kwxR dt Zwkw„ Gkw AwËkw þôkY KxkËt xbËtËQ, xgmðiwdËgk RygËdk xdkwe£w xdxúPZ KkËZ pËg„
Zk“Y eÞRËdôk GB Ìj Awmwgwb, ZwkekI GB jÖ£ßkwÄÛB GLËdw hÖMËQ GK ARwdw m‰wt„ iw¢ KËtK o®wp AwËM KRd Awkxg hwnwhwny QwË¢k xdËL^wR ovgwbxU K^wxeËt Z×ËlxQl ÌMwUw jÖ£ßkwÄÛ eÞmwodËK„ xioËkk KwtËkw xgmðxgbøwlt ÌaËK 19 Rd Qw¢ ýUÖËWëU xhow xdËt jÖ£ßkwÄÛ GËoxQl RÖlwB ’06 iwËok iwSwiwxS„ ZwËbk ogwk iëUwdw ÌýUU BDxdhwxoêxUËZ xMËt xkËewUê Kkwk Kaw xQl„ Gk icø ÌaËK AwMýU ’06-Gk eÞai o®wp ejêì- iw¢ 8 Rd Qw¢ H xgmðxgbøwlËt xMËt xkËewUê KËkËQ„ gwxK 11 Rd lwew£w pËt ÌMËQ„ Gkw ogwB xdDBtËKêk ÌRGfËK xgiwdgëbËk GËo jawoiËt ‘BxRïU Gtwk’ gwpËd dwËi„ Zwkek ovËjwM fõwBËU iëUwdw jwItwk Kaw xQl„ xKì' xMËtËQ iw¢ 8 Rd„ gwxK 11 Rd xdDBtËKêB lwew£w pËt xMËtËQ gËl cwkYw Kkw px“Ql„ eÞhwgmwly xUxh ‘PøwËdl lwBd’ Zw xdËt GKxU føwƒ fwBx«v xkËewUê Kkwk ekekB ogê¢ Âk“ pËtËQ pBPB Ggv gøweK Zl­wxm„
owvgwxbKZwt ‘føwƒ fwBx«v xkËewUê’ ýUwBlxU BxZiËcø gøweK RdxeÞtZw ÌeËtËQ jÖ£ßkwËÄÛ„ Zaø I Z£òoiÙ¦ Gog xkËewËUê dwdw ckËdk xgnt Z×Ël xdËt Awow pt„ xgËmnš, ovxm­Ä gøx£ß gw eÞxZÅwd føwƒ G« owgËR˃k eËq-xgeËq g£ßgø Ìbd„ Qw¢Ëbk lwew£w pËt jwItwk xgntxU xdËt ZwuqxYK eÞxZx¢ßtw gø£ß KËkËQd, Ìpwiløw« xoK×øxkxU KxixUk ÌPtwkiøwd KvËMÞoiøwd xeUwk xKv„ xi. xeUwk xKv gËlËQd, dwBd-BËlËhËdk oìèwoykwI xVK GKB Kwtbwt jÖ£ßkwËÄÛ XÖËKxQl„ Ìj 11 Rd Qw¢ lwew£w kËtËQ ZwËbk ogwk gto 19 ÌaËK 23 gQËkk iËcø„ jw AËdKUwB ÌoËïU¹k BËlËhËdk oìèwoyËbk AdÖkÕe„
xeUwk xKv gËld, jÖ£ßkwÄÛ GLËdw eÞiwY kwLËZ Pwt AwikwB ÌmÛÅ„ Zw dw pËl xgËmðk oìèwoy RxŠgwby ÌW™wk ÌRwd gËl xgËgxPZ kwÄÛ†ËlwËZ jÖ£ßkwÄÛ xgxhdí KøwUwMxkk xhow BoÖø dw KkËlI ewkËZw„ xKì' GLËdw jÖ£ßkwÄÛ xhow xbËt jwË“Q„ AaP Ìoog xhow BoÖøk P×x£ß hŠ KËk Gk ‘AøwxgDR’ Kkw pË“Q„ dw pt Qw¢kw xiok ÌaËK GhwËg GËo lwew£w pËg ÌKd? xeUwk xKv AwËkw gËld, jÖ£ßkwÄÛËK xdËRËbk xdkwe£w, xdúPtZw, oÖxgcwk Kaw hwgËZ pËg„ Ìpwiløw« xoK×øxkxU iìèYwlt G xgnËt Rk“xkxhx£ËZ ÌhËg ÌbLËg gËl Awxi Awmwgwby„ jÖ£ßkwËÄÛk AwBdeÞËYZwkw xgnt†Ëlw xgËgPdwt ÌkËL AwËkw KxVd AwBd eÞYtËd xdúPtB iËdwËjwMy pËgd„
KvËMÞoiøwd xeUwk xKËOk GB bÙsËPZw g£ßËgøk ek ÌMwËtëbw ovþÿw†Ëlw gøweK Zuek pËtËQ H 11 RdËK L^ÖRËZ„ xgËmnškw glËQd, xiok pË“Q Gid GK kwÄÛ ÌjLwËd ÌjËKwËdw Awkg kwËÄÛk dwMxkK opR oÖxgcw ewt„ xiokyt ewoËewUê gwxdËt KwtËkw xgmðxgbøwlËtk iwcøËi BDËkwe-AwËixkKw ÌjËKwËdw ÌbËmk xiokþÿ bÔZwgwo ÌaËK xhow ovMÞp KxVd xgnt dt„ Awk ÌjËpZ× Ìicwgy Qw¢Ëbk Rdø jÖ£ßkwËÄÛk xgmðxgbøwlt†Ëlwk §wk GLËdw DdôÖ£ß, ZwB Gid oÖËjwM AwZôNwZy oìèwoykw KwËR lwMwËZB ewËk„
GUw ogwk Rwdw jÖ£ßkwËÄÛk Gid AËdK AŠkwRø AwËQ ÌjLwËdk xgmðxgbøwlt†Ëlw ejêw® exkiwY Qw¢Qw¢yk AhwËg ÌKwËdw ÌKwËdw ÌoxiýUwk Âk“B KkËZ ewËk dw„ daê KøwËkwxldw, owDa KøwËkwxldw, iëUwdw, xiËR#xk, AøwxkËRwdw, DBoxKdod Gid AËdK AŠkwËRøk xgxhdí KËlR BDxdhwxoêxU iwËS iwËS xgËmn xWoKwDëU xbËt Qw¢ hxZê xgšwed xgËmðk xgxhdí e¢-ex¢Kwt, IËtgowBËU Ìbt„ dwBd-BËlËhd eÔgêgZyê oiËt Qw¢ hxZê xhowxU Ìgm opRlhøB xQl ÌicwgyËbk Rdø„ xKì' GLd Awk Ìo Agþÿw ÌdB„ ZwkekI Qw¢Qw¢yËbk jÖ£ßkwÄÛ xdËt Awowk pwZQwxd GLËdw AgwxkZB kËtËQ„ eÞcwd eÞmíxU pËt b^wxrËtËQ, Qw¢ xhowt oìèwoy MÞ“e†Ëlw ZwËbk bÖcênê KiwË«wËbkËK jÖ£ßkwËÄÛ Ìj ewVwËg dw, xKvgw ewË“Q dw­ Gk xdúPtZw ÌbËg ÌK? Awk RwxZ, ciê, gYê, ÌMw¢, xdxgêËmËn iwdgZw, iwdgo£wk eÞxZ Ñgniø ÌbLwËdw jwËg dw­ GB xdúPtZw ÌZw jÖ£ßkwËÄÛk ovxgcwdB xdxúPZ KËkËQ„ ZwB AËdKUw Dht ovKUB kËtËQ jÖ£ßkwÄÛ„
GB xgËmn xkËewUê eÞPwËkk bÖxbd ek xUxhk ovgwËb eÞPwxkZ pËlw, H 11 Rd QwË¢k iËcø 3 RdËK GfxgAwB L^ÖËR ÌeËtËQ xdD Rwxoê AŠkwËRø„ Zwkw glËQ, Zwkw hwËlw BvËkxR RwËd dw xgcwt pwxkËt xMËtxQl GtwkËewUê ÌaËK„ GLd GKRd xioxk-AwËixkKwd dwMxkËKk AwmÛËt AwËQ„ ZwËbkËK iwxKêd AwbwlËZ pwxRk Kkw pËg„ xhowk Awì-RêwxZK dyxZ hËŠk KwkËY iwddyt xgPwkK ZwËbkËK xioËk ÌfkZ ewVwËgd­ dwxK ewrwk oÖËjwM GLwËd ÌbËgd Zw xo¦wì- ÌdËgd„ Aek 8 RdËK pËdø pËt L^ÖRËQ GfxgAwB„ KwkY ZwËbk eÞcwd iZlg xK Zw m‰wk KwkY pËt b^wxrËtËQ jÖ£ßkwÄÛ eÞmwoËdk„ GxbËK 10 AwMýU ’06 gÙpþexZgwk l«Ëdk xpËaÛw GtwkËewËUê AwËkw 20 RËdkI Ìgxm oËëbphwRd oìèwoy ewKrwI pItwk ek xgËmð oìèwoy KiêKw¡ oóeËKê dZ×d K^wed Âk“ pËtxQl„ l«d eÖxlËmk hwnø AdÖjwty, Gog Awì-RêwxZK oìèwoy Ìj xgÛxUm GtwkIËtR, BDGo Gtwk, ÌWlUw GtwklwBdo, AwËixkKwd GtwklwBdËok xgxhdí jÖ£ßkwÄÛMwiy fõwBËU jw¢y ÌgËm Agþÿwd xdËt dwmKZw NUwËdwk exkKùedw KËkxQl„ eÞmí pË“Q GhwËg S^ÖxK Ggv ÉixKk iÖËL xgmðmwxì- KËZwUw eÞxZÅw ewËg„ KËZwUw oZø Ggv døwËtk AwËlw ÌbLËg GB xgËmðk Pliwd eÞRdô„ Awk KËZw cµvolylwk xmKwk pËg GB iÙx£Kw?
GB eÞRdô Ìj jÖ¦ xKvgw pwdwpwxd Pwt dw Zw AwgwËkw eÞiwxYZ pËtËQ iwxKêd jÖ£ßkwËÄÛk Awodí xdgêwPËdk eÞwBiwxkËZ„ KwËdKxUKwU AŠkwËRøk eÞhwgmwly xoËdUk xi. ÌjwËof xlgwkiøwd eÞwBiwxkËZB ÌpËk ÌMËQd xdËRk bl ÌWËiwË¢ßxUK ewxUêk Aek eÞxZ§ë§y xi. ÌdW ÌliËëUk KwËQ„ DËl­Lø, jÖ£ßkwËÄÛ eÞwBiwxkËZ xdR bËlk eÞxZ§ë§yk oËŠ xRZwk ekB blyt eÞwayêkw dËh¹Ëkk kwÄÛyt xdgêwPËd Avm ÌdItwk oÖËjwM ewd„ xi. xlgwkiøwËdk eÞcwd Aekwc xQl xZxd ÌeÞxoËWëU gÖËmk BkwK jÖ¦ dyxZËK eÞKwËmø oiaêd KËkxQËld„ RÖBm Aaêwu BÉxb gvËmw¨ÖZ ÌjwËof xlgwkiøwd 2000 owËlk ÌWËiwË¢ßxUK ÌeÞxoËWëU eÞwayê xi. Awl ÌMwËkk hwBo ÌeÞxoËWëU xpËoËgI eÞxZ§xë§Zw KËkxQËld„ GKRd RÖBm hwBo ÌeÞxoËWëUËK jÖ£ßkwÄÛgwoykw ÌiËd xdËZ ewËkdxd gËlB 2000 owËl ÌWËiwË¢ßxUK ewxUêk ekwRt NËUxQl gËl GLËdw iËd KËkd jÖ£ßkwËÄÛk oiwR xgËmnškw„ xi. xlgwkiøwd gËlËQd, xZxd ekwxRZ pËlI þñZìè eÞwayê xpËoËg AwMwiy xoËdU xdgêwPËd Avm ÌdËgd„ AaP ÌWËiwË¢ßxUK ewxUêk og ÌdZwB eÞwBiwxkËZ xgRty eÞwayê, KwËdKxUKwU AŠkwËRøk ÌWËiwË¢ßxUK ÌdZw xi. ÌdW ÌliëUËK BxZiËcøB ogêwZôK oiaêd xbËtËQd„ xlgwkiøwd AËdKUw xgËbÛwpy pËt DËVËQd xdR bËl„
xgËmðk eÞxZxU kwËÄÛk eÞRdôB GLd hÖMËQ Pki AxþÿkZwt„ Gk eÞcwd KwkY owiì-gwb eÞxZÅwk jÖ¦„ icøeÞwËPøk BokwËtxl-Ìlgwdd jÖ˦k Agowd Kwidw KËk RwxZovNËK KËtK pwRwk xgmð gËkYø gøx£ßZò xPxV xbËtËQd„ Zwkek ‘xoR fwtwk’ P×x£ß oóedí pËtËQ„ ÌMxklw xpRgÖl­wp §wkw Aw¢ßiËY eÞwt Acê mZwxcK BokwËtxl Ñodø AwpZ-xdpZ pItwt AwËkw ÌqËexQl BokwËtl„ Zwkw dZ×d jÖ¦ exkPwlK xpËoËg Ìi. ÌRdwËkl iËm KwexldxÆËK bwxtZò xbËt ggêkZi pwilw ÌRwkbwk KËkxQl„ AgþÿwbÙËÄ iËd pËtËQ, BokwËtl RwxZovËNk Awpµwd iwdËZ oóeÔYêB dwkwR xQl eÞai xbËK„ eËk iwdËZ gwcø pt„
eÞLøwZ iwxKêd PlxâP¢ exkPwlK xi. Ixlhwk ÌýUwËdk exkPwldwt ‘ItwÀê ÌUÛW ÌoëUwk’ dwËik HxZpwxoK PlxâP¢xU oóeÞxZ iÖx£ß ÌeËtËQ jÖ£ßkwËÄÛ„ eËq-xgeËq AwËlwPdwk Sr Z×ËlËQ ogꢄ jÖ£ßkwËÄÛk iwdgZwgwby ÌdZwkw glËQd, Awikw xgËmðk ÌKwawI cµvolylw ÌbLËZ PwB dw„ kwRdyxZKËbk KwËQ MYiwdÖËnkw ÌoB xdúPtZw Pwt„

xdDBtKê/6 ÌoËïU¹k 2006
fxKk Bxltwo : Klwi ÌlLK„