dëbËNwn AwItwiy lyM Ggv
ËRwU okKwËkk KgÖl KgÖl . . . .

lÖufk kpiwd xkUd

gwvlwËbËm dwxK ÌKwËdw RŠy xQl dw !  GËbËm ovLøwlNÖËbk Iek KLËdwB ÌKwËdw xdeyrd xdjêwZd ptxd ! eÔxYêiwËbk ËKD cnêY KËkxd ! gwvlwËbËm RŠy ÌdB Ìi#lgwbyI ÌdB ! xKìç GKxU xgËmn kwRÐdxZK bl Aaêwu AwItwiy lyM, blxUk eÞcwd ËmL pwxodw Ggv Zwk KxZet AdÖowky ÌlLK-owvgwxbK-gÖx¦Rygykw ÌbËmk hwgiÔxZê dÄ Kkwk lËqø ÌbËm Ggv xgËbËm Axgkwi xiËaø eÞPwkYw PwxlËt gwvlwËbmËK GKxU AKwjêKk kwÄÛ xpËoËg xPxpßZ Kkwk AeËPÄw KkxQl ! okKwk, okKwËkk iìèygMê Ggv iwddyt eÞcwdiìèy LwËlbw xRtw gwkgwk AZøìæ “ZwKËbk oxpZ” GBog xiËaø eÞPwkYwk Rgwg xbxâQËld ! ÌbËm Ggv xgËbËm, ogê¢ Zwkw (okKwk, iìèygMê Ggv eÞcwdiìèy) Mlw fwxUËt gËlËQd, gwvlwËbËm ÌKwËdw RŠy ÌdB ! AaP RŠy ovMVd†Ëlw gwkgwk ZwËbk AxþæËZòk xgntxU Rwdwd xbxâQl ! RŠykw gËlËQ-Awikw AwxQ„ xKìç ÌRwU okKwk gËl xbËtËQ owf owf- dw, ÌZwikw ÌdB„ “AwxQ ÌdB”, “AwËQ ÌdB” KkËZ KkËZ ÌKËU ÌMËQ AËdK†Ëlw xbd-iwo-gQk„ AwItwiy lyM, ÌmL pwxodw Ggv þñwcydZwk þñeËqk ÌlLK-owvgwxbK-gÖx¦Rygykw AUl awKËld ÌbËmk hwgiÔxZê xgdËÄk KwËS ! Dbt pËld xox¥K×l Bolwi IkËf gwvlw hwB„ KwËti pËlw gwvlw hwB-Gk Aél xhx£K xdÅ×k mwod gøgþÿw„ e¢-ex¢Kwt eÞKwxmZ pËZ awKl gwvlw hwB-Gk xdÅ×k pZøwjš Awk xdjêwZËdk cwkwgwxpK Kwxpdy„ okKwk gll, “gwvlw hwB xixWtwk oÙxÄ„ gwþæËg GB dwËi ÌKD ÌdB„” ÌbËmk owcwkY iwdÖn p^we ÌQËr g^wPl„ jwK„ og ZwpËl AwItwiy lyËMk AeeÞPwk ! oÖZkwv †RËg Kwd ËbËgd dw„ ÌbËmk hwgiÔxZê Aq×dí kwLÖd„ ÌRwU okKwËkk þñMêyt mwoËd oÖËL mwxìæËZ awK×d„ xKìç GxK ! 2005-Gk iwPê iwËo GK AwPwdK okKwky ÌNwndwt glw pËlw- bÖxU RŠy Bolwiy ovMVdËK xdxn¦ ÌNwnYw KËkËQ okKwk ! AwpËl pwxbo AwwËëbwlËdk ÌdZw W: AwowbÖlöwp Awl MwxlgËK ÌMÞfZwk Kkw pËtËQ Ggv Aek RŠy ÌdZw RwMÞZ iÖoxli RdZwk xox¥K×l Bolwi IkËf gwvlw hwBËKI ÌMÞfZwËkk xdËbêm Ìbtw pËtËQ ! “RwMÞZ iÖoxli RdZw gwvlwËbm” Ggv “RwiwtwZ×l iÖRwxpbyd gwvlwËbm” xdxn¦ pgwk ÌNwnYwv ÌbËmk owcwkY iwdÖnËZw pZh¹ ! Ìj ÌlwKxU (gwvlw hwB) xixWvwk oÙxÄ Ggv gwþæËg jwk AxþæZòB ÌdB gËl GËZwKwl RwdwxâQl okKwk Ggv okKwËkk iìèygMê, ZwËK ÌMÞfZwËkk xdËbêm ÌZw kyxZiËZw “ËRwKo Ag bøw Btwk !” ZwkiwËd AwItwiy lyM, ÌmL pwxodw Ggv ÌbmËeÞxiK ÌlLK-owvgwxbK-gÖx¦Rygykw Ìj “AeÞPwk” PwlwxâQËld Zw oxVK xQl? ÌbËm RŠy xQl? ÌbËm RŠy ovMVd xQl ? “gwvlw hwB” dwËi AwoËlB ÌKD GKRd AwËQ ! dBËl AxþæZòxgpyd GKRd gøx£ßËK okKwk ÌMÞfZwËkk xdËbêm Ìbt ÌKid KËk? eÞcwdiìèyk xdËbêm oËZòI gwvlw hwBËK ÌMÞfZwk Kkw oºg ptxd„ ZwËK dwxK “LÖ^ËR ewItw jwËâQ dw„” Awikw þôkËY AwdËZ ewxk Awxmk bmËKk ÂkØËZ ow£wËkk mwodwiËl  jÖgiìèy AwgÖl KwËoËik gwxrËZ lÖxKËt awKw K×LøwZ LÖdy BibÖËK ÌMÞfZwk Kkw pËtxQl„ gwvlw hwBI xK AwËQd GidB ÌKwËdw xdkweb AwmÛËt, ÌjLwËd ÌKD ZwËK LÖ^RËZI jwËg dw?

RwMÞZ iÖoxli RdZwk ÌdUItwKê QxrËt AwËQ ÌbËmk 50xU ÌRlwt„ MZ 6 gQËk 17xU ÌRlwt Zwkw MËr Z×ËlËQ 10,000 omþè Kiêy„ Ìewnw ZK†Ëlw RŠy ovMVdËK xbËt RwiwtwZ ÌbËm GËKk ek GK pZøwKw«, Ìgwiw pwilw Ggv ÌMÞËdW pwilwk KwR†Ëlw KËk xdËâQ„ AaP xdËRkw “pZøw I oìèwËok kwRdyxZËZ xgmðwo Kxkdw” gËl GKUw oÖxf oÖxf hwg xdËt PlwËfkw KkËQ„ ow®wxpK 2000-Gk oËŠ GK owqwuKwËk P›MÞwËik oìèwoy “hwxMdw kiRwËdk” þñyKwËkwx£ß xQl- Ìo GKRd RwiwtwZ-xmxgk KøwWwk„ cËiêk Kaw gËl ZwËK oìèwoy gwdwËdw pËtËQ„ P›MÞwËik RwiwtwZ owvob mwpRwpwd ÌP#cÖky QwrwI ixZDk kpiwd xdRwiy Ggv ÌMwlwi AwRi Aþè Z×Ël xbËtËQ Zwk pwËZ„ Ggv ZwËK xbËt iwdÖn LÖd KxkËtËQ Bolwi cËiêk dwËi„ Awk ÌMÞfZwk pItw W. MwxlËgk iZgwbB pËâQ- “xRpwËbk iwcøËi kwÄÛqiZw bLl KËk xdËZ pËg„” okKwk KZêÙK xdxn¦ ÌNwxnZ bÖxU blop AwËkw 50xU RŠy ÌMwÅyk ÌlR GK RwtMwt RÖËr xbËl Ìj koÖdxU bÙmøiwd pËt DËV, Zwk dwi RwiwtwËZ Bolwiy„

bÖB.

17 AwMýU gwvlwËbËmk 63xU ËRlwt GKËjwËM eÞwt GKB oiËt Ìgwiwk e^wP mZ xgËýfwkY NUwËdw pËtËQ„ gwvlwËbËmk BxZpwËoËZw gËUB eÙxagyËZI Gid NUdw xgkl„ eÙxagyËZ Gid ÌKwËd Ìbm LÖ^ËR ewItw jwt dw ÌjLwËd oibÛ ÌbËm GKB oiËt GKB ckËdk Ìgwiw GKËjwËM xgËýfwxkZ pËtËQ„ e^wP m Ìgwiwk GKËjwËM xgËýfwkËdk gr ckËdk pZwpËZk NUdw dw NUwËlI Ìj gwZêA RŠykw ÌeÞkY KËkËQ ÌoB gwZêwxU ÌZw htwgp„ Zwkw Ìj mx£ßmwly Ìgwiwk xgËýfwkY NxUËt pwRwk pwRwk xKvgw lwL lwL owcwkY iwdÖËnk Rygd ÌKËr Ìdtxd, ZwËZw kyxZiËZw GK kckËdk btw eÞbmêËdkB mwxil„ GB kKi Ìgwiw pwilw KËk Zwkw eÞiwY KËk xbËtËQ ZwËbk ÌdUItwKê KËZw gr Ggv Zwkw KËZwUw mx£ßmwly„ Zwkw eÞiwY KËk xbËtËQ ÌbËm AwoËl okKwk gËl xKQÖ ÌdB„ Zwkw eÞiwY KËk xbËtËQ Ìj okKwk gøaê„ owixkK gwxpdy gwËbI ÌbËm ÌMwËtëbw I xdkwe£wKiêyk ovLøw AwrwB lwL„ GB AwrwB lwËKk GKRdI GKRdËKI ewKrwI KkËZ ewËkxd„ owËc xK Awk AwiwËbk ÌMwËtëbwËbk “ËflÖbw” erwk ekwimê xbËtËQd eÞtwZ ÉiwtÔd AwRwb ! gkwgËkk iËZw GgwkI Ìgwiw pwilwk bwt AwItwiy lyËMk K^wËc PwewËdwk ÌPÄw PlËQ„

eÞxZxU Ìgwiw pwilwk þÿwËd gwvlw Ggv Awkgy ÌlLw xlfËlU QxrËt Ìbtw pËtËQ„ “RwiwtwZ×d iÖRwxpbyd gwvlwËbm” Gk eËq gwvlwËbËm Bolwiy AwBd gwþægwtËdk Awpµwd o¹xlZ xlfËlUxU eÙxagygøwxe eÞPwxkZ pgwk ek ÌRwU okKwËkk iìèy ixZDk kpiwd xdRwiy NUdwk oËŠ hwkËZk ‘k’ Ggv BokwBËlk ‘Ëiwowb’ RxrZ gËl bwgy KËkxQËld„ Zwkek xdRwiy Zwk g£ßgø ËaËK oËk GËo gËlËQd- “RwiwtwZ×l iÖRwxpbyd GKxU hÔ^BËfwr ovMVd„ GUwËK AwItwiy lyM oÙxÄ KËkËQ„ ZwkwB ÌewËn . . . . „” AwgwkI jËZw Ìbwn dëbËNwn AwItwiy lyËMk NwËr„ ÌZwZw ewxLk gÖxlk iËZw AwgwËkw ÌoB GKB MRl„ 21 AwMýU AwItwiy lyËMk Rdohwt ÌMÞËdW pwilw ÌK KËkËQ? AwItwiy lyN ! xKgxktw pZøwKw« ÌK NxUËtQ? AwItwiy lyM ! 17 AwMýU Ìbmgøwxe 63xU ÌRlwt 500Ëgwiwk xgËýfwkY ÌK NxUËtËQ? AwItwiy lyM ! dëb ÌNwËnk dwi AwItwiy lyM„ ÌbËmk iwdÖn xK GËZwB ÌgwKw ?

xZd.

Kxg Awl iwpiÖËbk KxgZwk GKxU PkY- ‘MwËOk ÌXD-Gk iËZw gËlw Kdøw KgÖl KgÖl . . . . .„” AZ:ek ÌRwU okKwËkk eÖ¢ (iìèy) kw GLd KgÖl KgÖl KkËQ ! GËZwxbd AwItwiy lyM, ÌmL pwxLdw Ggv ÌlLK-owvgwxbK-gÖx¦Rygykw glËZd- ÌbËm RŠy AwËQ„ (GËZ ÌbËmk hwgiÔxZê iwkwZôKhwËg q×dí pËZw !) Ggv ÌRwU okKwËk RŠyËbk oŠy (RwiwtwZ) AwËQ„ (GËZ kwÄÛ eÞwt AKwjêKk pËt erËZw !) xKìç GLd ÌRwU iìèykw (ÌiwkËmc Lwd, lÖuf׌wiwd gwgk, AwlZwf ÌpwËod ÌP#cÖky Ggv Aw²Öl iwdíwd hÔ^Btw)-B glËQd ÌoB Kaw„ AwiwËbk gwKøgwxMo ekkwÄÛ iìèy ÌiwkËmb Lwd KgÖl KgÖl KkËQd GBhwËg- “AwiwËbk hÖl pËt ÌMËQ„ ÌbËm RŠy AwËQ AwiwËbk Gid cwkdw xQl dw„ GLd ÌbLxQ xVKB RŠy AwËQ„” gËl xK? ZwpËl dëbËNwn AwItwiy lyM, ÌmL pwxodw Ggv “kwÄÛËbÛwpy !” ÌlLK-owvgwxbK-gÖx¦RygyËbk bwxgxU oxVK xQl? ÌbËmk hwgiÔxZê dÄKkY gw q×díKkY eÞËPÄwt Zwkw GËZwxbd cËk Ìj “AeeÞPwkxU!” PwxlËt GËoËQ ZwI oxVK xQl? ZwpËl- ‘ckw jwK bÖ’GKUw RŠy Ggwk . . . .„ xKìç dw„ iwddyt eÞcwdiìèy PyËd Drwk Ìbgwk NëUw LwËdkËK iwawt NUdwxU NUwk bÖxbd ek ÌbËm xfËkB xdËbêm xbËld- b^wxr, UÖxe ckw jwËg dw„ 25 AwMýU-Gk RdKª RwdwËâQ- “RwiwZ xmxgk ckËZ iwdw, eÖxlËm gwZêw„” b^wxr U×xe ckw jwËg dw, RwiwZ xmxgkI ckw jwËg dw, ZwpËl ckËg KwËK? dëbËNwn AwItwiy lyËMk KwDËK ckËlB ÌZw pt ! ZwËZ SwËilwk oºwgdw awKËl cËkw GKRd RRê xitwËK ! AwewZZ xgkئwPkYKwky iIlwdw fxkbDx¥d ixoDbB oB„ KwlËqed ÌZw Kkw jwËg„ jwK dw xKQÖxbd„ AwPwdK Adø GKUw NUdw NxUËt xbËlB pËg„ ÌbËmk owcwkY iwdÖËnk þôkdmx£ß LÖg bÖgêl„ Zwkw AxPËkB hÖËl jwËg 17 AwMýUËK„

Pwk.

xRxKËk gËo ËMËQ GKUw MÞØe„ GB iÖÉÔËZê ÌbËmk GB ¢ßwxìæKwËl bÖB Ìd¢yk GKoËŠ gow bkKwk„ 2001-Gk A˃wgËkk owCb-lxZf-owpwgÖx¥Ëdk owlow xdgêwPËdk ek ÌaËK blyt ÌdZw-Kiêy-oiaêKËbk lwm UwdËZ UwdËZ xgcµþæ-xgejêþæ ÌmL pwxodw ÌRwUËd¢y LwËlbwk oËŠ goËlB oKl iÖmxKl Awowd pËt jwËg? LwËlbw xK ewkËgd GKw£Ëkk NwZK RwiwtwËZk oËŠ oKl oóeKê xQdí KËk, ciêw¬ Ìi#lgwby ÌMwÅyk L¯r ÌaËK ÌgxkËt GËo pwxodwk oËŠ HKø MrËZ?

Awikw þôkËd AwdËZ ewxk 1971 owËlk 7 iwPê ÌowpkwItwbêy DbøwËd RwxZk RdK gŠg¬× ÌmL iÖxRgÖk kpiwËdk HxZpwxoK hwnËYk ÌoB AvmxU, gŠg¬× glËQd- “ . . . . Awxi dwxK þñyKwk KËkxQ 10 ZwxkËL kwD« ÌUxgl KdfwËkëo pËg„ . . . . xKËok kwD« ÌUxgl, Kwk oËŠ goËgw? jwkw Awiwk iwdÖËnk gÖËKk k£ß xdËtËQ ZwËbk oËŠ goËgw?”

RdËd¢y ÌmL pwxodw xdúPtB glËgd„ GB iÖÉÔËZê ÌbmËK ciêw¬-RŠy-Ëi#lgwby ÌMwÅyk pwZ ÌaËK iÖ£ß KkËZ RwZyt HKø MrËZ Z^wËK ÌZw AwËlwPdwt goËZB pËg„ xKìç, ËoUw KwËbk oËŠ?

AËUwtw, KwdwWw € 27 AwMýU 2005-08-29
riton.bangladesh@gmail.com