hwkËZk RwZyt eZwKwt ËM#ZigÖ˦k ciêP¢ß

Ëowdw Kwxìæ gr×tw

Axpvowk SYêwcwkwt BxZpwËok D£i eÖkØn ÌM#ZigÖ¦ iwdgRwxZËK D§Ö¦ KËkxQËld qYKwËlk RygdËK Adìæ KwËlk eVhÔxiËZ b^wr KkwËZ„ hwkËZ dtw xblöyk ÌKëbÛyt okKwk gÖ¦ eÔxYêiwËK okKwxk QÖxU ÌNwnYw Kkwk AËdK gQk ek I gÛwÊYøgwby xpëbÖ mwxoZ exúPigËŠ gÖ¦ eÔxYêiw okKwxk QÖxU dt ÌKd? exúPigËŠk RdZw ÌZw Ìg#¦cËiêk m¢Ø dt„ obwmt iÖLøiìèy h›wPwjê gwgÖ gÖ¦Ëbg dwi cwkY KËk Awol ÌM#ZigÖ˦k dwi ÌgiwlÖi hÖËl xMËt ‘ xPxdk glb xPxd UwËd, xPËd dw xPxd„’ iËp™wbwËkw pk¯wk Ìg#¦ciê op pwRwk pwRwk gQËkk Ìg#¦ ovÆÚxZ iwawt xdËt ÌKwlKwZwk kwRhgd op ÌbËm xgËbËmk xgxhdíþÿwËd ciêP¢ß gw AËmwKP¢ß LxPZ hwkËZk RwZyt eZwKw DrËQ Axpvow eki ciêit Adwxgl mwxìæk ipwKkØYwk DbwkZwt„ AËmwK P¢ß xK?  ËM#ZigÖ˦k ciêP¢ß eÞgZêd oÔË¢k (ipweÞšwewkxiZw oÔ¢) “Kwjê KwkY eÞgwp op PZ×kwjê oZø I Awjê AÅwxŠK iwËMêk” ÑgšwxdK ÑmùeyK gøwLøwt eÞxZxÅZ oiÛwU AËmwËKk kwRKyt gÖ¦ gëbdwk ÌM#kgit þñyKÙxZ HxZpwxoK AËmwK P¢ß Ggv AËmwKþ湄 oiÛwU AËmwËKk ciêxdkËeq dyxZ I iwdgwxcKwËkk Dek eÞxZxÅZ þñwcyd hwkËZk ovxgcwd op AËmwK P¢ß„ þñwcyd hwkËZk okKwxk GøwiËgöi op RwZyt eZwKwt AËmwK P¢ß oËM#kËg iwdgZwk Rt ÌNwndw KËk„ Ìg#¦ovÆÚxZ, owxpZø I oŠyËZk oÖËk QËëb Kawt dÙËZø, xPË¢, hwÆËjê, bmêËd  Zwk Awgwb þñYêi™Öky f×xUËtËQ xgMZ bÖB  pwRwk Qt mZËKk cøwËd I xP£KnêËY„ Ìg#¦ovÆÚxZit ipweÞšwewkxiZw oÔË¢ ]ipwmÔdøgwb’ ÑgšwxdK ZËZòk AgbwËd MxYZmwËþè mÔdø gw xRËkwk Awxghêwg„ D£ß MwxYxZK mÔdøËK Agl¹d KËk KxóeDUwk xgšwËdk oÔ¢ewZ„  hMgwd gÖ˦k ciêP¢ß gw AËmwKP袧 RwxZËhb eÞawk þÿwd ÌdB„

 exúPigËŠk Ìg#¦ eÞxZxdxc bl (gwOwxlk RdxeÞt Kxg oÖKwìæ h›wPwËjkê hwBËew gw ¸wZ×ûeÖ¢) exúPigËŠk iÖLøiìèy gÖ¦Ëbg h›wPwjêËK ’gÖ¦ eÔxYêiw’ okKwxk QÖxU Kkwk AdÖËkwc KkËl xZxd gËld, “AwiwËbk KxiDxdÄ okKwk ciê oóeËKê xdkËeq hÔxiKw ewld KËk awËKd„” exúPigËŠk Ìg#¦Ëbk eÞmí: “xpëbÖ iÖoliwd xmL I LÙÅwdËbk exg¢ ciyêt xbgËo okKwxk QÖxU awKËl gÖ¦ eÔxYêiw okKwxk QÖxU dt ÌKd?” xpëbÖkw Ìg#¦ciê bLl KËk ÌfËlËQ„ GB eÞoËŠ Bpw I DËlöLËjwMø Ìj, gÖ¦eÔxYêiw gwvlwËbËm okKwxk QÖxU Ggv XwKw ipwdMkyËZ AZym byevKk xgmðxgbøwlt oËM#kËg DâP xmqwbwËd xgkwRiwd„ xpëbÖixëbËk gÖ¦eÔRw dw KËk I xpëbÖ eÖËkwxpZMY ÌM#ZigÖ¦ËK xgnä×k dgi AgZwk gËl gÖ¦Mtwk bwdgwË…k LtkwZ xQxdËt bLl KËk AwËQ xpëbÖ Ìi#lgwbyeÖÅ iøwËdRËiëU KxixUk iwcøËi Ìg#¦xgËmðk exg¢Zi Zyaêþÿwd„ HxZpwxoK ¢ßwxìælËMí MŠwdby Ìg#¦Ëbk bÖ:L gËp AmÞØ Pwxetw„

 oóeÞxZ ÐbxdK Awdëb gwRwËkk (7B RwdÖtwky 2008) ovgwb xQl, “Ëe#n ov¢ßwxìæk xbd jZ Awodí pBËZËQ, MŠwowMkMwiy xpëbÖ eÖYøwayêËbk oiwMi KxlKwZwk gÖËK ZZB Nd pBËZËQ„” gBËilw ËKwlKwZwk itbwËd xdxn¦ xQl exkËgm dÅ pgwk hËt„ GLd xpëbÖZyaê jw¢y I eÖYøwayêËbk k¬d, Rygdjwed I Ìm#PwMwk xK itbwËdk exkËgm Awk I Ìgmy bÔxnZ KkËg dw? gÖ¦eÔxYêiw ewld KkËZ ÌZw itbwd op exúPigËŠk exkËgm dÅ pt dw„ xpëbÖciêB ÂcÖ og kwÅÛyt AxcKwk ÌhwM KkËg Bpw ÌZw MYZËìèk AwBd dt„ ovxgcwdwdÖowËk hwkZ xg ÌR xek kwikwRø gw xpëbÖciêxhx£K kwÅÛ dËp„ “Ëpawt Awjê Ìpawt Adwjê, / Ìpawt bÛwxgs xPd, / mKpÔd bl ewVwd ÌiwMl GKËbËp pl lyd„” owcÖ owgcwd„ xpëbÖ Ìi#lgwbyËbk cËiêk kËok p^wxrËZ kwRdyxZËK LÖg iRwbwk KkËZ MyZwt (18m Acøwt, ÌmöwK ovLøw 41, 42, 43, 44) bÖ:Lbwxtdy RwxZËhb eÛawËK dZ×d KËk ovËjwRd Kkwk ek kwiwtËY (AËjwcøw Kw«, gx¢m d¹k ÌmöwK) ÌM#ZigÖ¦ËK MwlwMwl xlxeg¦ KËkd„ kwiwtYËK xbËt xpëbÖËbk 9d¹k AgZwk ÌM#ZigÖ¦ËK Aeiwd KkwËZ xK xpëbÖcËiêk DdíxZ p’l?

 1907 owËl ipwiËpwecøwt pkeÞowb mwþèy ÌdewËlk kwRKyt lwBËgÛky ÌaËK gwvlwhwnwk ogêeÞwPyd xdbmêd Ìg#¦Pjêweb LÖ^ËR ewgwk AwËM ( xpëbÖ ex«ZMY iËd KkËZd gÛwÊY Fxn ex«ZMYB) ovÆÚZ hwnw ÌaËK gwvlwhwnw Duex£k ¸wìæ BxZpwo eÞPwk KËkd„ eÞwPyd hwkËZk AËmwK xmlwxlxek hwnw gÛwÊy (gÛwÊy hwnw ÌaËK gwvlw, ovÆÚZ, xZgµxZ, awB hwnw op eÞwt 35xU hwnwk Rdô pt„) hwnwt oiÛwU AËmwK xlxeg¦ KËkd„ ovÆÙZ hwnwt ÌmÛÅ ex«Z xQËld oiÛwU AËmwËKk xeZwip PëbÛ†® Ìi#Ëjêk ipwiìèy  kwRdyxZk AdøZi †kØ  ipwex«Z PwYKø„ oiÛwU AËmwK Ìi#jêowiÛwËRøk xovpwod AxcKwk Kkwk ek KxlŠjÖ˦ htwgp k£ßw£ß AxhšZwt gøx£ßMZ hwËg Ìg#¦cËiê byqw xdËt kwÅÛ exkPwldwk Rdø ciêxdkËeqZw I iwdgZwgwb ÌNwnYw KËkd„ xZxd ÌM#ZigÖ˦k AwËMk Kwmøe gÖ¦ I KdKiÖxd gÖ˦k eÖYøþÿwd gëbdw KËk xmlwxlxe þÿwed KkwËZ ÑgxbK gÛwÊYMY oiÛwU AËmwËKk xgkØ˦ nrjìè ÂkØ KËkd„ iËpË™wbwËkw pk¯wk Ìg#¦cËiêk BxZpwËok Kaw ÂdËl xpëbÖ ÌdZw I ex«ZMY KwËd Zwlw xbËt awËKd„ Z^wËbk AwË~Ëlk Zwlw LÖlËZ ÐgšwxdK bÙxÅhxŠ xdZwìæ eÞËtwRd„

PjêweËbk MËgnYwt gwOwxlk AwZôexkPt L^ÖËR ewItw oºg exúPigËŠ gÖ¦ eÔxYiwk okKwxk þñyKÚxZËZ„ xpëbÖcËiêk RwxZËhb eÞawt iwdgwxcKwk ÌdB„ PjêweËbk AwËlwËK gwOwxl exkPËt oÙRdeÞxZhw xK fol fxlËtËQ Zwk GKxU xgmðwoËjwMø oiyqw RwMÞZ gwvlwËbËm iwdgZwgwb, xgpwËkk dwlëbw Ìg#¦ xgmðxgbøwlt I ARìæw †pwxPË¢ xgkwRiwd„ Ìg#¦RwZK owxpZø I PjêweËbk HxZËpøk byewcwk ÌaËK AwËlw ÌfËlËQd ipwex«Z pkeÞowb mwþèy, kgyëbÛdwa VwK×k, KwRy dRkØl Bolwi, W: byËdmPëbÛ Ìod, W: iÖpwóib mpybÖlöwp, W: oÖdyxZ K×iwk PË›wewcøwt, W: Ìgdyiwcg gr×tw, W: AwgÖl fRl op xgbˆ ex«ZMY„ 

exúPigËŠk kwRdyxZËZ gÖ¦Ëbg h›wPwËjêk dëbyMÞwÌi RwxZËhb eÞawk k£ßw£ß eÞwìæËkk Mgê GLd P×Yê pItwk iÖËa„ ZwËbk gwOwxlidw ÑgxbK owvÆÙxZK AwZôexPËtk ovKU I hkwWÖxg ÌKd? Axpvow eki ciê hÖËl xMËt RwxZËhb eÛawk AdÖokËY„  eÛxZgQk exúPigËŠ Ìg#¦ ciêwvK×k ohw (ÌgŠl Ìg#¦ oxixZ) op AËdK Ìg#¦ ovNUËdk DËbøwËM  ËM#ZigÖ˦k x¢þôÙxZ xgRxkZ exg¢ gÖ¦  eÔxYêiw DbjweËd    xgþæwxkZ Ki êoÔPy MÞpd KËk„  obwPwk I  AwZômx£ßËZ glytwd pËt AwcÖxdK oiwR ÌaËK xpvow, owóeÞbwxtZw, K×ovÆwk I KÔeiÖ«ÖKZw bÔk Kkwk RËdø gÖ˦k mkYwedí pËZ ”gÖ¦v okdv MâQwxi” Gk KwËQ xdËRËK xdËgbd  KËk awËKd„„ gÖ¦ - cøwËd xdËgxbZ D£ß AdÖÅwËd AwËtwxRZ AdÖÅwd iwlwt xgkwRiiwd (1) gÖ¦ eÔRw  (2) x¢kZí gëbdw (3) x¢mkY op eémyl MÛpY (4) ovN bwd (5) AÅxgvmxZ gÖ¦ gëbdw (6) ciêwËlwPdw (7) AwgÙx£ (8) xgxgc owvÆÚxZK AdÖÅwËd Avm MÞpd KËkd gwvlwËbm, gwiêw, hÖUwd, Pyd, K˹wxWtw, ÌKwxktw, Rwewd, xZgµZ, awBløw«, Ìdewl, lwIo, hwkZ, iËŠwxltw, iwlËtxmtw, mÛylvKw, kwxmtw I BDËkwËek Ìg#¦ xhq× I xmùeygÙëb„

þôÙxZk S^wxeËZ RwxZËhb eÞawk eÞPwkK xpëbÖËi#lgwbykw hwkZgËnê Ìg#¦cËiêk AxþæZò opø KkËZ ewËk dw„ Axpvow eki cËiêk RtMwd ÌMËt oiÛwU AËmwÌKk dwi kwxmtwk hlMw dby ÌaËK MŠw dby ejêìæ AwR I cµxdZ pt„ Kxg x§ËRëbÛlwl kwËtk hwnwt “AËmwK j^wpwk KyxZê MwBl, xpiwlt ÌaËK Rlxc Ìmn„”  Ìg#¦ciêËK xpëbÖcËiêk mwLw gËl xpëbÖ Ìi#lgwbykw eÛwÐMxZpwxoK ÌiwËpË™wbwËkw pk¯wk Ìg#¦cËiêk  owgêËh#iZòËK cµvo KËkËQ„ GB eÞoËŠ BpwI xgËmnhwËg DËlöLËjwMø Ìj, eÛwPyd hwkËZ  owcwkY iwdÖËnk iËcø Ìg#¦cËiêk AwËgbËdk gøweKZw gÖSËZ RwZËKk MÞìÿ†xl op Ìg#¦owxpZø xd:oËëbËp owpwjê KËk„ exúPigËŠk iÖLøiìèy gÖ¦Ëbg h›wPwjê gÛwÊYøgwby xpëbÖhwgwbËmê AdÖeÞwxYZ„ Zwxlgwd Ìi#lgwb Awk xpëbÖËi#lgwbËK GK iËé, GK AwoËd gxoËt ÌQËrËQd Axpvow eki cËiêk AdÖowkyMY„ ZwxlgwËdkw gÖ¦iÔxZê hwŠËQ Zw Awikw ÌbLËZ ewxâQ, Awk AwRËKk exúPgËŠk iÖLøiìèy gÖ¦Ëbg dwicwky h›wPwjêkw, xo¦waê dwicwky kwtgwgÖkw pw gÖ¦, pw gÖ¦ KËk ÌP^PwËZ awKw xpëbÖZògwbyËbk cÔZwêxi†Ëlw AwewZ AwrwËlk oÖËjwM xdËt NwexU ÌiËk AËeqw KkËQ, AwËkK AìæNêwËZk Rdø„ GB Rdø xblöy I g˹ËZ gÖ¦eÔxYêiw okKwky QÖxUk xbd ÌNwnYw Kkwk ek I exúPigŠ okKwËkk UdK dËr dw„ ÌPwËk dw ÌmwËd cËiêk Kwxpdy„ Kxgk hwnwt, “ËMw¢ ÌbgZw MËZê eÖxktw, Gxmtw xilwk mwKøiÖxd„” hwkËZk Ìg#¦MY pËâQ gédw, Awk xpëbÖ Ëi#lgwbyMY pËâQ Ìlwh„ Ëj ÌpËk xQl Zwk dwi pËlw  RwxZËhb eÞaw„