gÖ¦iÔxZê I eÞZíoóeËb okKwËkk iþæK xg¢ßt

Ëowdw Kwxìæ gr×tw

RdZwk Ìqwh Ggv eÞxZx¢ßtw DËeqw KËkB okKwk gwvlwËbËmk eÛwPyd bÖlêh gÖ¦ iÔxZêop xgxhdí eÞZíoóeb fÛwËëo ewxVËt ZwËbk AwilwËbk iþæK xg¢ßt KËkËQ xbËdk ek xbd„ KwkY Z£òwgcwtK okKwk ”okKwk RdZwk RËdø Ggv RdZwk §wkw xdgêwxPZ eÞxZxdxc”Gk AaêB ÌgwËS dw„ ZwBËZw xRtw xgiwdgëbËkk pwËU p^wxr ÌhËO exg¢ bÖBxU eki eÔRø gÖ¦iÔxZê (ÌhwËkk KwMR xWËo¹k 26, 2007 owËl ËM#ZigÖ˦k Awgq iÔxZê I gRÛmx£ß ÌgwxcoËZòk iÔxZê) gw xgnä×iÔxZê pwxkËt jwgwk ek okKwËkk UdK dËrËQ„ hÖl ogB hÖl„ AxZ bËeê pZ lvKw„ gwe bwbwk AwiËlk ipwiÔløgwd eÞZíoóeb P×xk I Z£òwgcwtK okKwËkk iwxftw PË¢ßk bÖdyêxZËZ owËpg xgxg ÌMwlwËikw RxrZ awKwk Kaw xgxhdí RwZyt ovgwbeË¢ eÞKwxmZ pËtËQ„ AwR ÌaËK GKgQk AwËM bÖdyêxZ gËc e^wPwxlk ovKyZêd I hwxU MwËd ÌdËP ÌMËt Ìj okKwËkk jw¢w ÂkØ pËtxQl “Pl Ìk PËlk bwiwiw gwxRËt” ÌoB okKwËkk AwilwËbk Agþÿw ÌlËR ÌMwgËk ÌKd? xQ: Z£òwgcwtK okKwk xQ:„ Kawt gËl, ”jZ MËRê ZZ gËnê dw„”

GB eÞoËŠ GUwI xgËmnhwËg DËlöLËjwMø Ìj, gÖ¦iÔxZêËK xgnä×iÔxZê glwk KwkY xK? ËbËmk RdZw gÖ¦iÖxZêÌK LÖg hwËlwhwËg ÌPËdd„ okKwky Awilwkw UwKwk ÌlwËh A¬ pËt gwvlwËbËmk pÕbt ÌaËK bÖlêh ipwiÔløgwd eÞZíoóeb xQËd xdËt xgËbËmk gwRwËk Prw bwËi xg¢ßt KËk„ XwKw RwZyt jwbÖNËkk xWËkƒwk ÌRdwËkl xK lwxVk AwMwt g^wcw xgnä×k dgi AgZwk MwRkxUB xK ÌbmËK hÖxlËt xbËâQ ÌM#ZigÖ˦k gwvlwËbËmk Kaw? AËdËKk iËZ, gÖ¦iÖxZê P×xk pËt ÌMËQ eÞPwk pËl ekkwÅÛ dyxZËZ l‰wKw« gwcwËg„ oóeÞxZ XwKw pwBËKwËUêk GKxU xWxhmd D£ß ipwiÔløgwd gRÛwod cøwd iÔbÛwt cøwdiMí gÖ¦iÔxZê, e^wPmZ e˜wm eÙÅw byNê eÞšwewkxiZw oÔË¢k pþæxlxLZ exg¢ Ìg#¦ x¢xeUK MÞìÿ op  eÞwPyd gwvlwk ipwiÔløgwd eÞZíoóeb ÌbËmk gwBËk eÞwPwk Kkw gwvlwËbËmk ovxgcwd gxpêhÔZ kwt ÌNwnYw Kkw pt„

 ZgÖ I kwRdyxZk iþæK xg¢ßt KËk x¢Ëm dËh¹k, 2007 owËl XwKw RwZyt jwbÖNk, ewpwreÖk, ipwþwÿdMr, itdwixZ I gËkëbÛ xkPwoê jwbÖNËkk GKm owZwmxU eÞZíZwx£òK oiÔp eÔkwKyx£ê  fÝwËëok ’xMËi døwËmld xiDxRtwi Afz Gxmtwd AwUêo MøwlwxkËZ’ ewVwËdw pËtxQl gwvlwËbËmk ovÆÚxZ iìèwdwlËtk owËa fÛwëo bÔZwgwËok P×x£ß AdÖowËk„ id gËl Awikw Z£òwcwtK okKwËkk iËdk Kaw Rwxd dw„ Ëbm xgËbËmk dwdw þñËeík AxlËZ MxlËZ Zwpwkw NÖËk Ìgrwt„ ÌbËmk iwxUËZ gËo Ìbmgwoyk ’gÉRd xpZwt, gÉRd oÖLwt’ exkKùedw gwþægwjd Kkwk xPìæw Kkwk oit GB ÌdB„

AZym byevKk (982 - 1054)D£ß eÛšwewkxiZw oÔ¢ËK Agl¹d KËk Z^wk ipweÞtwY Agxc eÞwt ÌZk gQk ejêìæ ( 1042 - 54 LÙÅw²) xZgµËZk Ìg#¦ owxpËZø AwxmLwxd MÞìÿ kPdw KËkxQËld„ 2t mZw²yËZ ipwex«Z dwMwRêÖd 6Å ewkwxiZw gw gÖ¦Zò lwËhk eìÿw gøwLøw KËk xgxhdí ipwMºyk ipwjwd oÔ¢ xdËt eÞšwewkxiZw oÔ¢ oóewbdw KËkd„ ZdôËcø (1) AÅwxkKw eÞšwewkxiZw (2) pykK oÔ¢ (xgËmðk eÞai iÖxbÛZ MÞìÿ) (3)pÕbt oÔ¢ (4) gRÛËâQxbKw gw Wwti« oÔ¢ op ogêËiwU bÖBlq ÌmöwK AwËQ„ ËjB ÌbËm eÞšw I šwËdk ÌoÛwZcwkw gw eÞšwewkxiZw oÔ¢ xgkwRiwd AaP Awikw ”xPxdk glb xPxd Uwxd, xPxd dw xPxd„” ipwiÔløgwd eÞZíoóeb P×xk I xPxdk glËbk iËZw okKwËkk bwxtZòËgwËc AwNwZ ÌlËMËQ AwR„  BxZpwËok AwËlwËK ËbËm eÞšwewkxiZwk SYêwcwkw AwR I xgkwRiwd„

iwdxgK AxcKwk I bwxtZòËgwËc AwiwËbk ÌM#kgit BxZpwËok gÖ¦iÔxZêËK xgnä×iÔxZê dwiKkËYk AxcKwk KwËkw ÌdB„ BDxdhwoêwl xWKõwËkmd Af xpDiøwd kwBUo (1948, xpëbÖ oiwËR ÌdB) gw iwdgwxcKwËkk ogêRdyd ÌNwnYweË¢k cwkw†Ëlw Z£òwgcwtK okKwËkk iËd AwËQ xK?  “og iwdÖnB iÖ£ß Agþÿwt oiwd ijêwbw I AxcKwk xdËt RdôMÛpY KËk„ Zwkw gÖx¦ I xgËgK oóedí„ ¸wZÚZòoÖlh iËd ekþeËkk oËŠ AwPkY Kkw DxPZ„” xKìç hwkËZ AwR I Ìg#¦ËbkËK xpëbÖ gËl ÌKwËUê iøËkR owxUêxfËKU Ìbtw pt„

gÛwÊYøgwby mwoK I KxgMY (Kxg RtËbg) ÌM#ZigÖ¦ËK xgnä×k dgi AgZwk dwiKkY KËk Ìg#¦Ëbk iwdxgK AxcKwk láNd KËkËQd„ Ìg#¦Ëbk AxþæZò kwZwkwxZ xpëbÖ mwoK I gÛwÊY ex«ZMY lÖU KËk xdËt xMËt kwiwtËYk AËjwcøw AcøwËtk gx¢md¹k ÌmöwËK gÖ¦ËK MwlwMwl xbËt iwdgZwk Aeiwd owcd KËkËQd„ “eÞËZøËKkB RygdcwkÌYk þñwcydZw I gøx£ß xdkwe£wk AxcKwk” Ìg#¦cËiê xgkwRiwd„ ÌKwd owpËo ÑgxbK BëbÛkwRw op gÛwÊYoiwR iËpË™wbwËkw pËkw¯wk xo¬×ohøZwt eÞwÐMxZpwxoK Ìg#¦ciê cµvo KËk ÑgxbK ohøZw þÿwed Kkwk ek Ìg#¦ciêËK xpëbÖk cËiêk mwLw glwk cÙÅZw ÌbLwt? AaP ÑgxbK ËbgZwËbk iËcø eÞcwdZi pËld BëbÛ„ ”jÖx£ßgwbyËbk ÌPwËL ciê” dwiK (eÞgyk ÌNwn I Itwxpb ÌkRw oóewxbZ) MÞËìÿ elög Ìod†Ë®k ËlLw “ciê I hwkZgnê :AwxbeËgêk kÕeËkLw” eÞgˬ Awikw eËrxQ, “ BëbÛkwRwËK jÖjÖcwd Awjêhwny dwtKkÕËe ÌbLw jwt xjxd : (K) mZ§wkjÖ£ß eÞþçkxdxiêZ dMkyoiÔp hþôowu KËkxQËld; (L) pxkjÖeytw (pËkw¯w) dMËkk DeK˪ bwogvmyt kwRdøgMê I ÑodøËbkËK cµvo KËkxQËld; (M) iÖkËbgw:- xmmôËbgw:Ìbk dMky lÖŸd KËkxQËld; (N) bwokwRwËbk eÖkdwkyËbkËK MYcnêËY xgcµþæ Kkwk ÌdZÚZò KËkxQËld; (O) þñtv EnwËbgyËK cnêY KËkxQËld; (P) gÙ¢ dwiK x¢mynê AoÖkËK gc KËkxQËld; (Q) KÚnäZòK bwo-Axp gvmytËbk eÙÅZòKDdôyld KËkxQËld; (R) bwogvmykw Mxhêdy dwkyËbk pZøw KËkxQËld;

(S) jxZ-Ëbk (Ëg#¦ xhq× I ÌgwxcoZòËbk) xdcd KËk Dlöwo eÞKwm KËkxQËld„”

GBhwËg eÞwÐMxZpwxoK Ëg#¦ ohøZw, ovÆÚxZ, (þñed xgmðwËok ÌlLw ”iËpË™wbwËrw pr¯wt Ìg#¦ciê) HxZpø, BxZpwo Ggv xo¬×ohøZwt Ìg#¦ gwZwgkËYk AxþæZò  oiÔËl cµvo KËk eÞwPyd hwkZ DeipwËbËm gÛwÊYËbk AwjêohøZw eÞxZÅw Kkw pt„ iÖLøÐgxbK ÌbgZw ( eÞwt xZdm oÖ£ß ZwkB DË¥øËmø xdËgxbZ) BëbÛ kwRwkB iwpwZôø jxb GB pt, ZwpËl ÐgxbKciê xPìæw oóeËKê AdÖk£ß Ìgwc Kkwk ÌKwd KwkY oºgZ ÌdB„ Ddxvm mZw²yËZ Ìg#¦xhq× bwËiwbk ciêwdëb ÌK#mwógy DnwËbgyËK pËkw¯w gw xo¬×ohøZwk iwZÚËbgZwk oËŠ Z×ldw KËkËQd„ AwiwËbk iËZ GKw£Ëkk dtiwËok ewxKþæwxd Ìodwgwxpdy KZÚêK gwvlwËbËmk bÖBlq iw-ÌgwËdk cnêY Ggv x¢mlq dk-dwkyk pZøwk GK owMk kË£ßk Kaw þôkY KxkËt Ìbt„ ZwB ÌbËmk RdZwk bwgy ËM#ZigÖ¦ xgnä×k AgZwk dt Ggv gÖ¦iÔxZêËK xgnä×iÖxZê glw gw ÌlLw HxZpwxoK Aekwc„ gwvlwËbËmk ÌM#kg, gwOwxlk ogêKwËlk AwËlwKiwlw ÌoB bÖlêh eÔRdyt eÞZíoóeËbk eÞxZ AwR AwiwËbk iþæK omÛ¦wt AwdZ pËt AwoËQ„