cËiêk Ìlgwocwky LÖdyP袧 kwRdyxZk iþæK xg¢ßt

Ëowdw Kwxìæ gr×tw

RwiwZ cËiêk Ìlgwocwky LÖdyPË¢ßk dwËUk †kØ„ ciêw¬Ëbk iwxftw P¢ß Rwxbb AwlKwtbw op AËdK RŠy ovMVd XwKw, P›MÞwi I xoËlU Ìkl ÌÄmËd Ìgwiw xgËüfwkËYk iwcøËi RdMYiËd AwZvK oÙxÅ KËk kwRdyxZk xovpwod bLl Kkwk þñËeí xgËhwk„ KwkY  AwiwËbk ÌbËmk  ”owixkK mwoKMY kwÅÛËbÛwpy”(pwBËKwËUêk kwt, AwMÅ, 2005) pËt xgGdxe I RwZyt bl ÑZky KËk RwiwZ ÌaËK hwrwËU ÌdZw ovMÞp KËk„ eËk kwRdyxZk iodb bLl KËk bÖdyêxZk xgngÙq ged KËkd„ AwR bÖdyêxZk xgngÙq xgGdxe ohwËd¢y I owËgK eÛcwdiìèyk gwohgd KøwëUdËiËëUk ÌhZËk ÌkËL xK hwËg Z£òwgcwtK okKwk bÖdyêxZ gc gwþægwxtZ KkËgd? ÌRdwËkl xRtw gŠg¬×k pZøwKwky ËiRk Wwxli op Rlöwb MøwvËbk o¹Ë¬ xK RwdËZd Awikw Rwxd dw„ 

Histroy repeats itself.  gŠg¬× ÌmL iÖxRgk kpiwd bx«Z kwRwKwkËbk qiw Kkwk eËkk NUdw oiÔp Awikw ogwB Rwxd„ BxZpwËok AwËlwËK xVK ÌZixd xgRt Ìod oÖbÔk KYêwUK ÌaËK GËo gwvlw bLl KËk xdl Ggv gxpkwMZ Ìod kwRwkw Ìj Pwkm gQËkk ewl owiÛwËRøk oibmyê ovÆÚxZ I eÞPxlZ Ìg#¦cËiêk xgËlwe NxUËtÌQ„ gwOwlyk iÖL ÌaËK gwvlw hwnw ÌKËr xdËt D£k hwkZyt ovÆÙxZ Zìè PwxeËt xbl„ glËZ ÌMËl oiwR RygËdk I gøx£ß RygËdk ogê¢ ZLd gÛwÊY AwxceZø„ xdeyxrZ iwdgwZôwk RtMwËd iÖLxkZ GB Pjwê†Ëlw„ gwOwly oiwËRk GB KkØY Qxg ËbLËZ ewB 33 dv Pjwêt„ ”UwlZ Ìiwk Nk d^wxp erËgoy„ pwryËZ hwZ d^wxp xdxZ AwËgmy„ Gk iwËd, xdR xUlwk Dek Awiwk Nk„ eÞxZËgmy ÌdB„ p^wxrËZ hwZ dwB, AaP xdZø qÖxcZ„” Ìod kwRZò iwËd  KYêwUËKk gÛwÊYøËbk AcyËd gwvlw, xdR gwohÔËiB ekgwoy KËk xbËtËQ gwOwlyËK„ BxZpwËok GB A¬Kwk jÖËM ZgÖ gwOwly bÖpwËZ Adìæ oioøwk ewak oxkËt RygËdk jw¢w ea cËk p^wUËZ ÂkØ KËkxQl AdøZk AwËlwk lËqø„

gÛwÊYøgwËbk iwxftwP袧 RwxZËhb eÞawt odwZd cËiêk iþæK xg¢ßt KËk MYZwxìèK Ìg#¦ciêËK ÑgxbK gÛwÊdMY cµvo KËk„ AcøweK pklwl kwt Z^wk ÌlLw ‘PjwêMyxZ’ MÞËìÿk bmi eÙÅwt xlËLËQd, ‘ciêËKwlwpËlB gwvlw owxpÌZøk eÖxÄ I xgKwm„ hwkËZB Awikw ÌbLËZ ewB gÛwÊYø cËiêk oËŠ eÞxZ§xëbZwt ewxl owxpËZøk Duex£„ xpëbÖcËiêk oËŠ ovNËnêk fËlB Ìg#¦ ciê hwkZ pËZ xgZwxkZ pËtxQl„ AwúPËjêøk xgnt, Ìg#¦ ciê Z^wk RdôhÔxi pËZ eÞwt xglÖ® pËtxQl„ iÖoliwd Aw¢ßiËYk gÉ eÔËgêB Awikw owkw hwkËZ gÛwÊYøcËiêk eÔdkؤwd ÌbLËZ ewB„ ovÆÚZ hwnw I PPwê PËlËQ ZLd eÖËkwbËi„ Z^wkwB xgcwd xbËld: AÄwbm eÔkYwxd kwioøPxkZwxd P„ hwnwtwv iwdg: mÛZòw Ìk#kgv dkKv gÛËRu„ GhwËg j^wkw ovÆÚZËK AwZôþÿ KËk xdËtxQËld, ZwËbk eËq Ìj Adø hwnw opø Kkw Aoºg xQl Zw iËd Kkw jÖx£ßj֣߄ ogêMÞwoy xpëbÖciê mx£ßmwly Adwjê ohøZwËK Awt£ KËk xdËRk K×xqMZ KËkxQËld„ xgËmnZ:  K×iwxkl h›, mvKkwPwjê eÞiÖËLk ÌdZÚËZò gÛwÊYø cËiêk eÔdkؤwd AwËëbwld Awkº pËtxQl„ G oiËt Ìg#¦ oiwÌRk gÖx¦RyxgMY xdËþæR pËt eËrd Ggv xk£ß ogêmwìæ pËt Z^wkw cyËk cyËk hwkZgnê pËZ xZgµZ I AwowËik xbËK oËk eËrËQd„

þñËbËmk ÌM#kËgwRòl iwZÙhwnw kqw Kkwk Rdø XwKwk kwReËa gwtwËdík GK×Ëm ÌfgÛØtwky ewxKþæwdy eÖxlËmk †xlËZ eÞwY xbËld kxfK, owlwi, gkKZ, Rgµwk op AwkI AËdËK„ xdËRk iwZÚhwnw I ÌbmËK þñwcyd Kkwk ek gwOwly xgËmðk oKl RwZyk iwZÚhwnwËK mÛ¦wk AwoËd gowËZ ÌPËtËQ gËl Aik GK×Ëm AwR RwxZoáN þñyKÚZ AwìæêRwxZK iwZÚhwnw xbgo„ hwnw AwËëbwlËdk HxZpwxoK ÌmLËrk o¬wËd Bpw I GB eÞoËŠ xgËmnhwËg DËlöLËjwMø Ìj, Awikw ‘Ëg#¦ PjwêeËbk’ o¬wd Ìelwi AwR ÌaËK mZgnê AwËM„ 1907 LÙÄw˲ ÌdewËlk kwRbkgwËkk eÖ^xamwlwt eÞwPyd ew«Öxlxek o¬wd (1907 - 2007) KkËZ xMËt ipwiËpwecøwt pkeÞowb mwþèy iËpwbt D£ß Ëg#¦ PjwêeËbk ikiy ovMyZ†Ëlw AwxgÆwk KËkd Ggv hwnw AwËëbwlËdk AwËlwËK Pjêweb o¬wËdk ( 1907- 2007) mZgwxnêKy „

Ëg#¦ ewl kwRËZòk eZËdk jÖËM Ggv gÛwÊYø cËiêk eÔdkؤwd KwËl Axþÿk NUdw PwéËløk §wkw Pél Ìod giêd kwËÄÛk eÞgl AwxceËZøk ËeÞqweËU PjêweËbk Rdô AwcÖxdK MYZwxìèK AxcKwËkk ÌixdxfËÄw xpËoËg„ Gk iËcø xdxpZ kËtËQ gwOwlyk ogêeÞai MdZËìèk gyR ‘gwK þñwcydZwk AxcKwk’„ gwvlw hwnwk eÞai ‘xgeögy xidwk’„ Ìg#¦ Kxg I owcKMd xgeÖl eÞšw I q×kcwk Ìg#¦bmêd eÞËtwM KËk idÖnøËZòk DËdôn xgKwËm PjwêeËbk (8i - 12m mZw²y) GK GKxU KxgZw kPdw KkËZd„ iwdÖËnk Ìbm iwdÖËnk iËdkB oÙxÄ„  

GKwbm Ggv §wbm mZw²y ÌaËK ÂkØ pËlw owcK PjêwKwkMËdk ÌdZÙËZò ogêeÞai hwnw AwËëbwlËdk BxZpwo„ jwk bÔxYêgwk Rygìæ ÌoÛwZ pwRwk gQËkk ovËKwËPk RM¥l ewak ÌhËŠ GËlw Awiwk hwBËtk k裧 kwOwËdw GK×Ëm ÌfgÛØtwkyk DxdmËmw gwtwdí owl ÌaËK AwRËKk gwOwly HxZpøix«Z AwìæêRwxZK iwZÚhwnw xbgo„ gwOwly RwxZ Awgwk dZ×d opoÛw˲k AwËlwËK AwxgÆwk KkËg gwvlw hwnwk eÞwPydZi xdbmêd Ìg#¦ PjêweËbk eÞxZxU m² I Zwk Mhyk iiêwaêËK„ KwkY Ìbm I hwnw gwOwlyk KwËQ xdËkU gwþæg, AxZmt Aexkpwjê„ Ìg#¦ Pjwêeb ewV Ggv MËgnYwk oit iËd pËg gwvlw ÌKgl GKxU Ìbm dt, Ìo GKxU ohøZw, GKxU ovÆÚxZ, GKxU Aewexg¦ Rygdwbmê gw Rygd bmêËYk eÞZyK, jwk iiêgwYy pl xgmð iwdgZwgwb„ ekËK Awed KËk ÌbLw„

KËtK gQk eÔËgê xgbÖny ÌlxLKw pwodw RxoiDx¥d  ÒA Thousand Years’ History of the Ancient Bengali Literature” mynêK GKxU eÞxo¦ MÞìÿ kPdw KËk cdø pËtËQd„ xZxd hÔUwËdk kwRbkgwËkk eÞšwewkxiZw RwZyt MÞìÿwMwk ÌaËK PjwêeËbk bÖlêh pþæxlxLZ e^Öxak fËUwKxe Ggv PjwêeËbk Ìg#¦ Kxg I 64 xo¦wPwjêMËYk Qxg op AwkI AËdK iÔløgwd oxP¢ Zaø ovMÞp KËk xgntgþç oxgþæwËk BvxkRy hwnwt oóewbdw KËkËQd„ glw AeÞwoxŠK pËg dw, Pjwêeb†Ëlw xdËt jLd Awikw AwËlwPdwt gxo ZLd owcwkYZ: GKUw eÞmí RwËM Ìj, gwvlw hwnwk eÞwPydZi xdbmêd G Pjwêeb†Ëlw ÌdewËl I hÔUwËd ewItw ÌMl ÌKd?  PjwêKwkËbk Rygdy MÞìÿ†ËlwB gw xZgµxZ hwnwt ËlLw ÌKd? G oiþæ oioøwiÔlK eÞËmík D£kbwËd GKU× AwËlwPdw bkKwk„ eÞoŠZ: DËlöLø Ìj, AËdK hwkZyt ÌlLK I ex«Z iËd KËkd Ìj hwkËZ Ìg#¦ kwRwËbk Axpvow I odíøwo dyxZk KwkËY hwkZyt owixkK mx£ßk AgqËtk ÌeÞqweËU icøeÞwËPøk Z×xKê Ñodøbl hwkZ I gwvlw Rt KËk xdl„ j^wkw BxZpwo PPwêk oËŠ jÖ£ß Z^wËbk xRšwoø: ewVwd I Z×xKê ÑodøMY xK ÂcÖ Ìg#¦ xgpwk, xgmðxgbøwlt I ixëbk cµvo Kkl? ZwpËl eÖkyk Ìg#¦xgpwkËK Kwkw xpëbÖk RMdíwa ixëbËk byqw xbl? gwgxk ioxRb jwkw ÌhËŠËQ ZwËbk eÔgêgvËmkw AËdK Ìg#¦xgpwk bLl KËk xdËtËQ Ggv Ìg#¦ cËiêk þñwcydZw pkY KÌkËQ„

AcøweK idyëbÛËiwpd goÖ jawêaB xlËLËQd, ‘AgËmËn GB ZwxìèK Ìg#¦iZ xZgµZ, Ìdewl eÞhÙxZ ÌbËm jwBtw AwmÛt lwh KxktwËQ„ Ìg#¦ cËiêk GB ekwRt GZ oóeÔYê pBtwxQl Ìj, cËiêk oËŠ ciêMÞìÿ oiÔp I hwkZgnê pBËZ xgZwxrZ pBtwËQ„ Ìakgwb oóeÞbwËtk MÞìÿ†xl xovpl I gÛÊËbm pBËZ AwxgÆÚZ pBtwËQ, Awk ipwjwd iËZk mwþè oiÔp ewItw xMtwËQ eÞcwdZ: Pyd Rwewd eÞhÙxZ ÌbËm„ PjwêeËbk e^Öxa ÌdewËl AwxgÆwk pBtwxQl„ Awk Bpwk AdÖgwËbk o¬wd ewItw xMËtwËQ xZgµxZ hwnwt„ GLd hwkZgËnê Ìg#¦cËiêk oiwcyk þôÙxZ xPpß iw¢B bÙÄ pBtw awËK„”  oÖohø Pyd Rwewd op eÙxagyk AËdK ÌbËmk ÌKwxU ÌKwxU RdZw gÖ˦k ciê MÞpd KËk Ìg#¦ pËld„ xKìç ÌM#ZigÖ˦k ipwexkxdgwêËdk (iÙZ×øk) eÞwt Ìbr pwRwk gQk ek KxZet Ìi#lgwby gÛwÊY ex«ËZk bl gÖ¦ËK kwZwkwxZ  xpëbÖk dgi AgZwk KËk ogêMÞwoy xpëbÖ cËiêk fwtbw lÖËU xdËZ gwvlwËbËmk BxZpwo gbËl xbËt Ìod kwRZò þÿweËdk ek Ìg#¦ xdcd jš ÂkØ p’l „

ËlLK Go gr×tw
barua_s@hotmail.com