KYêf×ly ewpwryËbk bÖ:L gËp AmÞØ Pwxetw 

Ëowdw Kwxìæ gr×tw

(1)

þñeíËNkw ogÖR RdeËb kwOwiwxU ÌRlwk KYêf×lyk Zyk RÖËr ewpwry iwdÖËnkw xgnwb xo¬× gÖËK xdËt K^wËb„ ciêxhx£K kwRdyxZËZ RwiwËZk RÖxr ÌdB; ZwB ZwËbk ewmxgK pZøwjËšk KwkËd ewpwryËbk ÌPwËL Rl„ RwiwËZk cËiêk AiwdxgK beê eÞPwËkk DË¥mø ewpwryËbkËK ÌiËk ÌiËk iÖoliwd gwxdËt ewpwr bLl KËk ÌdItw„ Ìo#by Awkg I ewxKþæwd ÌaËK hwrwËU Bolwi Awibwxd KkËZ gþæw gþæw UwKw GËd RwiwZ cËiêk dwËi ewpwryËbk iwaw xKËd ÌfËlËQ„ xQ: ! RwiwZ xQ:„ ÌbËmk ewpwr ÌaËK okwI ÌZwiwk kwRwKwËkk eweyÅ Qwtw„  iw KYêf×ly, Z×xi xgþæyYê bÖewËkk AovLø ewpwry iwdÖËnk bÖ:Lhkw pwpwKwk Ìmwd iw„ KYêf×lyk bÖBËgwd máL (owŠÖ) I iwZwiÔÉky op xdþæ˳ dykËg gBQ ÌKd? gwvlwËbËmk eÞmwoËdk ÑdxZKZwk þLld ÌbËLI, iwdgZwk eZd ÌbËLI xdlêŒ AlohwËg gBQ ÌKd? opR okl ewpwry iwdÖËnk bÖgêlZwt Ìi#d ÌKd? pwRwk gQËkk iwdgZwk iìè xbËt lq lq ewpwry op xpëbÖ ×- iÖoliwd RdZwËK iwdxgK Ddôwbdwt ogl ovMÞwËi AMÞMwiy KËk MËr ÌZwËlw dw ÌKd? ewpwry KxgËbk KËŸ máL ÌNwËnk KxgZw cµxdZ pt,

”Awiwk iwËtk k£ß pwËZ xdËt Awxi Kaw gxl,

 Ìpwly ÌLËlxQl jwkw Awiwk ÌiËtk k£ß xdËt,

 Aw†d RòwxlËt jwkw mËgk Dek ÌdËPxQl„

GB Ìmn A¬KwËk ZwËbk ogwk Kaw gxl,

 AwR jwkw P×e KËk xQl jwkw xKQÖ ÌbËLI  ÌbËLxd,

 GKwKwk iËd jwkw AdwtwËo xQl Adø iËd,

 bËlk xhZk jwkw blgÙË£ A¬ pËtxQl,

  Awxi mZw²yk Awxi AwxbAìæ-pwkw ipwËbm„

 Awxi GB mZw²yk mxpb xmLk ÌaËK gxl„

 iÙZ×øk xhZËk AwR ËKwawI iÙZ×øk ÌdB Ìlm„

 ÌbËLw GB iÙZ×øk iËcø ÌKwawI iÙZ×øk ÌdB Ìlm„” (mxpb xmLk : máL ÌNwn)„

cËiêk dwËi ewgêZø P›MÞwËik ewpwry Mkyg, xbdiRÖk I ZwËbk þèy-oìæwdËbk †xl KËk K×xeËt iwkËg RwiwËZk AZøwPwky iwxlKËbk hwrwËU LÖxdkw„ Zwkek ÌlwK ÌbLwËdw ckewKrwI pËg„ xgPwk ÌKd pËg dw? ewpwrykw RwiwËZk bËlk ÌlwK dt gËl„ kwiÖ PwKiw,  xbdÖ x¢eÖkw jwËbk NËkk ÌiËSËZ GlwËiËlw iÙZËbp, ÌiËtk xeËVk Dek iwËtk ew, xbxbËK RxkËt ckw hwB, dwdw gYêdwt ÌbLw jwt, NËkk iËcø A¬Kwk ÌiËSËZ Lr xgQwËdw„ iËdk bÖ:ÌL ewpwry Kxg Awgwk eËrd, “Ìjd GB Awiwk iwxU GB Kwl Awiwk ÌbmKwl,/  RwxltwdItwlw gwM GBgwk pËtËQ AwkItwl„” RwiwËZk KwËtxi þñwaêPË¢ßk oËŠ Ìjid gwvlwËbËmk eÖxlm gw eÞmwoËdk ÌZixdB kwRÐdxZK bl†xlk I LÖxU g^wcw„ ZwB Gkw oiþæ RwdËlI AwËM ÌbLËg xdËRk xgËmnbËlk þñwaêËK„ bxkbÛ ewpwry iwdÖËnk Rygd iÙZ×ø Zwkw ÌbLËg dw„ BxZpwo g^wPwËdwk ÌKwËdw bwxtZò kwRÐdxZK ÌdZwËbk iËd awËKdw„ A¬ RwiwxZ owóeÞbwxtKZwk Kaw Awikw ÌeËt jwB máL ÌNwËnk GKxU KxgZwt, ”oiþæ iwËVk xgëbÖ AwiwkB cËiêk cwd Ìgwdw,/ oÔPøMÛ iwxUI Awxi Adø  ÌKwËdw mxkËK ÌbËgwdw„” iËd pt iwdÖËnk gbËl GBLwËd ciêB eÞcwd pËt IËV, ÂcÖ Zw dt, Adø ciêËK cµvo KËkI xbËZ Pwt RwiwZ„ ZwB gwvlwËbËmk þñwcydZw- oÔËjêø eÛxZhwZ pt RwiwËZk owóeÞbwxtK Kl‰„ RwiwËZk KwËQ jÖ¦wekwcykw xK Aiwgoøwk AwËlw?

(2)

1971 owËlk 27Ìm iwPê KYêf×lyk ZyËk KwlÖkNwU ÌgZwk ÌKëbÛ ÌaËK ËoB oiËtk ÌiRk xRtwDk kpiwd gŠg¬×k ”þñwcydZw ÌNwnYwk odb e¢” ewV KËkxQËld„ Zwkek KYêf×ly xbËt AËdK Rl gËt ÌMËQ„ kwRdyxZk AovLø ÌRwtwk hwUwt KYêf×ly eÞgpiwd„ NkËewrw MkØ xo^bÖËk ÌiN ÌbLËl ht ewt„ ewxKþÿwd AwiËlk AwtÖg Lwd ÌaËK ËbËmk Gkmwb okKwk gwkgwk  AËdKgwk gwOwxlËK Ìc^wKw xbËtËQ„ 1975 owËlk 15B AwMËÄ gŠg¬× ÌmL iÖxRgk kpiwËdk iÙZÖøk ek gwvlw ÌbËmk G xK bmw pËlw? GKUwk ek GK NUdw NËU jwËâQ Zwk oÖkwpw ÌdB„ xRtwDk kpiwd kwÄÛ qiZw bLl KËk ewgêZø P›MÞwËik Dek kwRÐdxZK oÖdwiyk ÌXD xbËt ewpwry RdMËdk AxþæZò xglyd eËa Zwpw AwR ”KYêf×lyk Kwdíw” pËt RwZyt WK×ËiëUwxkËZ RlQxg pËt xgkwRiwd„ P›MÞwËik RdZwk K˪ AwR I cµxdZ pt, ”PwUM^wBtw Ìd#ËRwtwd A^wkw xpëbÖ iÖoliwd, / KYêf×lyk ewxdZ Ìp hwB RÖrwBËk ekwd„”  KYêf×ly eweËK qiw KËk dw„ KËZw BxZpwo  RwËd, xKìç KYêf×ly Kaw gËl dw„ ÌKd gËl dw? 

eËk mwËpdmw’ xRtwDk kpiwd kwRdyxZk ewe I bÖdyêxZ XwKËZ ciê Ggv kwRwKwkËbk xdËt kwRdyxZ ÂkØ KËkxQËld„ ZwkB oÖËMwjøweZíy LwËlbw xRtwk ÌRwUokKwk gwOwxlk bÖhêwËMøk exkpwËo AwR e^wP gQËkk eËk pwItw hgËdk kwReÖ¢ ZwËkËKk ÌdZÚËZò  lÖUewU 4 lqwxcK ÌKwxU UwKw„ ËbËmk xgxhdí kwRÐdxZK bËlk ÌdZw Ìd¢yMY bÖdyêxZk owËa RxrZ Ggv Gk ÌmKr LÖg Mhyk ZlËbm ejêìæ  xgþæÙZ„ bÖdyêxZgwRkw iËd KËkd jÖËM jÖËM Aaê, Ìemy, oóex£, kwÄÛ qiZwk ÌRwËk ÌZw GhwËg oZø ewlUwt„ kwRÐdxZK ÌdZw gw eÞcwdiìèy GKRd iwdÖn Ggv Zwk iËcø GK AxZ qÖbÛ eÞwYy„ kwRÐdxZK mx£ßk ÌRwËk ËbËmk AaêdyxZËZ bÖdyêxZ PwlÖ KËk þñRd ËewnY KkËg, ÌbËmk iwdÖnËK eÖxlm I owixkK gwxpdy xbËt ebbxlZ KËk kwLËg Gid Awýfwld Kkw gÙaw„ xK owcø LwËlbwk ÌRwU okKwËkk kwRÐdxZK MYZwxìèK oÖþÿ ÌPZdwËK dÄ Kkwk, hwkowiøpyY KËk Ìbgwk„ gwvlwËbËm iwdÖn xPxìæZ AwR xdËRk Rygd xdËt„ ÌbËmk AþñwhwxgK Z£òwgcwtK okKwËkk ek xK pËg? 

  bÖdyêxZk APyd ewLy kwÄÛ qiZwk AŠËd ÌKiËd AwËo jwt? Z£òwgcwtK okKwk owËgK kwÄÛexZ xRtwDk kpiwd Ggv owËgK eÞcwdiìèy LwËlbw xRtwk gr ÌQËl bÖdyêxZgwR  ZwËkK kpiwdËK 7B iwPê icøkwËZ Ìj#agwxpdy KøwëUdiøwdþÿ 6dv iBdÖl ÌkwËWk kwRKyt gwow ÌaËK ÌMÞfZwk KËk„ Ìjid Kiê ÌZid fËlk oiËt LwËlbwk hwgiÔxZê  pwxkËt ÌjËZ gwvlwËbËmk AËdËKk ptËZw iËd eËr,”ËRlLwdwt ËfËl Awow xbËdk kwdy pËt gËo AwQ hwrw Kkw ÌewnwËK, Z×xi ipwkwdy dI„” ZwBËZw ipwkwdy pËt xovpwoËd goËl UwKwk SdSdwxdËZ xgËgK gÖx¦ Ìlwe ÌeËt þñRdeÞyxZËZ ÌbLËZ ewt ËlwËhk AwlwxbËdk ÌPkwM„ ZwËkK owËpg  bÖdyêxZk  kwReÖ¢ pËt iwiw owCb BÆwëbwËkk owËa gøgowt ÌdËi eËrd Ggv UwKw xbËt owiÛwRø eÛxZÄw Kkwk bÔgÖêx¦ iwawt xdËt ptËZw hwËgd,”Awxi pg kwRwk K×iwk, iw pËg kwRkwdy„” iËd pt ipwhwkËZk Awk GK GxeoËWk  oÖxUv pËâQ gwvlwËbËm„

ÌiwU Kaw, GKwxcK kwRÐdxZKbl I Rygd bmêËd byNêþÿwjy op Agþÿwd AwiwËbk gwOwxl oiwËR Axdgwjê„ xģnjÖ£ß kwRwKwk opwgþÿwÌdk owËa Awikw exkxPZ„ ÌoUw pËt DVËQ D£Ëkw£k htwgp„ xKQÖ ÌhbwËhb, xKQÖ NnêY opdyt GKUw iw¢wk xhZk„ iw¢wk gwBËk xKìç oiwR ohøZwk eËq GUw xdxúPZ cµvËok ea„ bÖdyêxZ I ciyêt K×ovÆwËkk xgkØ˦ ZygÛ oiwËlwPdwk AxcKwk ohøZwk AŠ„ GKB oËŠ, ÌKwËdw þÿwty kwRdyxZ gw ciêB iwdxgKZwk þemê ÌaËK oóeÔYê gxéZ dt, gwvlwËbËmk Awewik RdowcwkËYk GB xgmðwoB jÖx£ßovMZ„ mÛ¦weÔYê op AgþÿwËdk bÙxÄËZ GUwB ÌmÛt„

xKìç gwvlwËbËm GKUw  P¢ß NÖËk Awowk ek oiwR I oiËtk xbËK ZwxKËt xPìæwmyl iwdÖn þÿxºZ„ ÑdxZK Pxk¢ op obwPwk dw awKËl kwRdyxZËZ bÖdyêxZ eÞËgm KkËgB„  GB eÞoËŠ BpwI DËlöLÌjwMø Ìj, Ìodw eÞcwd ÌRdwËkl iBd D. AwpËib op omþè gwxpdyk D¦êZd KiêKZêwkw gwvlwËbËmk kwRdyxZ ÌaËK bÖdyêxZ bÔk KËk ÌhwËUk xbd KËg ÂkØ KkËgd? ZwB AwiwËbk eÞmí, AwRËKk Z£ògcwtK okKwk ixZDk kpiwd xdRwiyËK  ÌMÞfZwk dw KkËlI ÌbËmk Adøwdø kwRÐdxZK  blop AwËkw AËdK iìèy, gøgowty Ggv oìèwoyÌK ËRlLwdwt AwUK KËk ÌkËLËQ„ GB okKwk xK bÖdyêxZk APyd ewLyk ewËt Ëgxk Ì^gËc xbËt bÖdêyxZk KwkLwdw g¬ KkËZ ewkËgd? ËlfUwËdëU ÌRdwËkl Gkmwb eÞaËi qiZwt GËo ÌbËmk bÖdyêxZk xgkØ˦ xRpwb ÌNwnYw KËk xQËld„ Zwkek xK p’l Awikw ogwB Rwxd„ GLd Awikw Rwxddw, AwRËKk ÌodweÞcwdMY ÌKwd ea  AdÖokY KkËgd? AwiwËbk AxhšZw gËl, “kwRdyxZk MxlËZ jxb ÌKD GKgwk AwËo, ÌoB ÌZw f^wËo„”  AwËixkKwd Ðodø ÌbËm GËlw„ ÌbxL xK pt?     

(3)

xgMZ Qx¢mxU gQk cËk dwdw AZøwPwËk RRêxkZ gwvlwËbm„ xgMZ 2005 owËl 17B AwMËÄ AwiwËbk ÌbmiwZÚKwk gÖËK 63xU ÌRlw RÖËr GKowËa e^wPmZ Ìgwiw ÌiËkxQl Ggv gwvlwËbËmk pgÖ Lxlfw pgwk LwËto  pËtËQ Rwiw’AwZ×l iÖRwxpbyd dwiK dwkKyt KyU obÙmø eŠewlËbk„ dwdw KwkËd gwvlwk iwdÖnËbk eÔ™yhÔZ þñeí hŠ pËlw ÌKd?  kxgVwK×Ëkk hwnwt gwŠwxl id gËl, “Awxi Xwxlg KkØYw cwkw / Awxi hwxŠg ewnwY Kwkw / Awxi RMZ eöwxgtw Ìgrwg Mwxptw / AwKÔl ewMl ewkw„ / ÌKm ÌplwBtw f×l K×rwBtw / kwicdÖ A^wKw ewLw DrwBtw / kxgk xKkËY pwxo QrwBtw xbg Ëk ekwY Xwxl„ / xmLk pBËZ xmLËk QÖxUg/ hÖck pBËZ hÖcËk lÖxUg„ ËpËo LlLl ÌMËt KlKl ZwËl ZwËl xbg Zwxl„ / GZ Kaw AwËQ GZ Mwd AwËQ / GZ eÞwY AwËQ Ìiwk / GZ oÖL AwËQ- GZ owc AwËQ- eÞwY pËt AwËQ Ìhwk„”

gŠg¬× ewnwY Kwkw ÌhËŠ AwiwËbkËK þñwcyYZwk AiÙZ hw« bwd KËk ÌMËQd„ Awikw xK þñwcydZwk AiÙËZk owc ÌhwM KkËZ ÌeËkxQ?  gwŠwxlk bÖhwêËMø ewËtk xdËPk RxiËK ciêw¬kw lÖU KËk xdËt ÌMËQ„ Ggv ZwËbk xgËgËKk bvmY ÌdB„ eÞmí pËlw, mwxìæit ciêËK ZËrwtwËlk iËZw gøgpwk KËk AwiwËbk RwxZk xeZwËK þñexkgwËk LÖd KËk gwvlwk RdMdiËdk ciêxdkËeqZwËK oiÔËl cvo KËk kwRdyxZk xovpwod AxcKwk KËk xbËdk ek xbd ÌRwU okKwk Ddô£ Zw«glylwN gwvlwËbËmk iwdgZwk AxdÅ owcd KËkxQl„

GB eÞoËŠ ÉiwtÔd AwRwËbk iZgwbxU eÞxdcwdÌjwMø, “iwdÖn ciê §wkw Aw¢ßwìæ, Ggv xgËmn cËiêk iwdÖn Aw¢ßwìæ H cËiêk iwdÖnËbk §wkw, iÖoliwd Aw¢ßwìæ iÖoliwËdk §wkw, xpëbÖ xpëbÖk §wkw, ZwB iÖoliËdk pwZ ÌaËK ioÖliwdËK , xpëbÖk pwZ ÌaËK xpëbÖËK g^wPwËdw bkKwk„ ... GB A¬Kwk ÌaËK iÖ£ß pËt iwdÖnËK pËt DVËZ pËg iwdÖn„”  MYeÞRwZìèy gwvlwËbm eÞxZÅwk ek RwxZk xeZw gŠg¬×k ÌdZÚËZò Ìj ovxgcwd kxPZ pËtxQl ZwËZ GB dZ×d kwËÄÛ PwkxU þæ˺k DËlöL AwËQ × (1) MYZþè (2) RwxZtZwgwb (3) oiwRZþè Ggv (4) ciêxdkËeqZw„ AbÔkbmyê gwvlwËbËmk kwRÐdxZK ÌdZwMY ciê gøgowtyÌbk owËa pwZ xixlËtËQ  Ggv owóeÞbwtyK þñwËaê AwxglZwt ex‰l pËt AwËQ gwvlwk ciêgøgowtyËbk idiwdo-RMZ„ GB eÞoËŠ xgËmnhwËg DËlöLËjwMø Ìj 2001 owËl xdgêwPËYk ek ovLøwlNÖ RdZwk Dek S^wxeËt erl ËRwU okKwËkk ibi£ kwRÐdxZK UËdêËWw„ GKxbËK Ìjid iwdÖËnk k裧 ËpwxlËLlw pËlw iwxUk Dek ÌZixd AwËkK xbËK iw ÌgwËdk BŒZ ejêìæ AgøwpxZ ÌeËlwdw ÌhwM lwlow ÌaËK„ iwdÖËnk bkgwËk AZøwPwxkËZk bÖ:ÌLk bpËd KkØY Ìkwbdhkw fxktwÌb gwvlwk AwKwm gwZwo ÌK^Ëb ÌK^Ëb †iËk DËVxQl„ AwMwiy xdgêwPËdk  ekI  xK Ìi#lgwby RŠykw ovLøwlNÖËbkËK Aw¢ßiY KkËg?

Gk iwËd AgmøB GB dt Ìj, iZËhËbk kwRdyxZ iÖËQ jwËg„ xhdí iZ Ggv jÖx£ß ZKêB MYZËìèk Ìg^ËP awKwk xRtdKwxV„ MYZËìèk PwxpbwËZ kwReËa kwRdyxZ dwiËg„ ÌoB þñZ:ýfÔZê xdgêwPËdk ÌhwU AdÖÅwËd awKËg owcwkY iwdÖËnk eÞwYþeëbd„ hËt dt, xdêhËt Zwkw Z×Ël ÌdËg xdËRËbk idiZ eÞšw Aþè, kwÄÛ mx£ßËZ Ìqwe RwdwËZ„ xKìç bÖdyêxZ Ggv ÌhwËUk dwËi Ëj xgejêt gwvlwËbËmk kwRdyxZËZ XÖËK eËrËQ, Zw Ìmn dw pËl MYZËìèk eÞowb KLËdwB Ëe^#QwËg dw RdowcwkËYk KwËQ„ kwRÐdxZKbl Ggv eÞx¢ßtwk Dek Awþÿw PËl jwËg„ jÖËMk GB dZ×d Pwxpbwt gwvlwËbËmk kwRdyxZ KYêf×xl dbyk iËZw g^wK gblwËg xK? 

ÌlLK Go. gr×tw,  eÞgwoy  kwRÐdxZK hwnøKwk, xgxgc MÞìÿ eÞËYZw I KlwxiÄ„

barua_s@hotmail.com